Ælfric's Lives of Saints/13moy

From Wikisource
Jump to: navigation, search
Ælfric's Lives of Saints by Ælfric
De Oratione Moysi; in Medio Quadragesima (The Prayer of Moses / Mid-Lent)

de oratione moysi · in medio quadragesime.

Æfter am e moyses se mæra heretoga 001
of ae
|gyfta lande mid his leode ferde ·
⁊ ofer ða readan sǽ siðodon mid fotū ·
⁊ becomon to ðam ƿestene · þa ƿan him on sƿiðe
amalech se cynincg mid his leode feohtend ·

Þa cƿæð moyses to þam cenan iosue · 006

Geceos ðe nu ƿæras · ⁊ geƿend tomergen 007
togeanes amaleh · ⁊ ƿin him on sƿyðe ·
ic sylf ƿille standan on ðisum steapum munte ·
hæbbende me on handa þa halgan godes gyrde ·

Iosue þa ferde ⁊ feaht ƿið amalech · 011
⁊ moyses þa astáh to þam sticolan munte ·
mid aarone · ⁊ húr · þone ælmihtigan to biddenne ·

Þa ahefde moyses his handa on gebedum · 014
⁊ Iosue hæfde sige · ⁊ sloh þa hæðenan ·

Eft ðonne moyses ne mihte lencg habban 016
his handa astrehte · þonne hæfde amalech
sige þa hƿile · ⁊ sloh  godes folc ·

Sƿa oft sƿa moyses ahefde his handa on gebedum 019
sƿa hæfde Iosue heofonlicne fultū ·
⁊ sona sƿa his earmas for unmihte aslacodon ·
sona sloh amalech · ⁊ sige hæfde on him ·

Moyses handa ƿæron mycclum gehefegode · 023
aarón þa alede ænne ormetne stán
under moysen · ⁊ he sæt þær onuppan ·
⁊ aaron ahæfde his hand upp on gebedum ·
⁊ hur heold þa oðre oþ hit æfnode ·

Iosue þa hæfde heofonlicne fultum · 028
⁊ afligde amalech ⁊ his folc mid ƿæpnum ·

Be þisum ƿe magon tocnaƿen  ƿe cristene sceolan 030
on ælcere earfoðnisse æfre to gode clypian ·
⁊ his fultumes biddan mid fullum geleafan ·
gif he ðonne nele his fultum us dón
ne ure bene gehyran · þonne bið hit sƿutol
 ƿe mid yfelum dædum hine ær gegremedon ·
ac ƿe ne sceolon sƿaðeah gesƿican þære bene ·
oð se mild-heorta god us mildelice ahredde ·

Moyses hæfde sige ⁊ mycelne fultum · 038
þa hƿile þe he heold his handa on ge-bedum ·
⁊ his ƿilla ne ateorode ac se ƿerige lichama ·

Nu habbe ƿe geƿinn ƿið þone hete|lan deofol · 041
⁊ he ƿinð on ús forðan þe he ƿælhreoƿ is ·
hu bið þonne gif ƿe nellað to þam hælende clypian ·
þonne moyses ƿerignyss ne mihte beon beladod ·

Ƿitodlice bið ofer-sƿiðed þurh þone sƿicolan deofol · 045
seðe nele clypian crist him to fultume ·

Ælc rihtƿis man hæfde sƿa sƿa ƿe rædað on bocū 047
fultum ⁊ hreddinge · seðe mid fullū geleafan
on his earfoðnyssum to ðam ælmihtigan clypode ·

Nis nan þincg sƿa lað þam geleafleasum deofle · 050
sƿa  hine man gebidde bealdlice to gode ·
forðan þe [se] sƿicola ƿát  his ƿæpne sceolan
þurh halige gebedu toberstan sƿiðost ·
⁊ he bið ofer-sƿiðod simble þurh gebedu ·

Forþi he cunnað georne þonne ƿe clypiað to gode 055
hu he mæge tobræcan þa ge-bedu mid costnungum ·
⁊ ure mod aƿendan of þam ƿeorce þurh  ·
oððe he mid geameleaste huru us gebysgað ·
oþþe mid smeagungum · smealice us hremð ·

Þonne ƿe us gebiddað mid byle-ƿitum mode 060
þonne sprece ƿe soðlice to gode sylfum sƿa ·

And [sic @ Skeat] þonne ƿe béc rædað oððe rædan gehyrað · 062
þonne sprecð god to us þurh þa gastlican rædincge ·

Se man mot hine gebiddan sƿa sƿa he mæg ⁊ cann · 064
forðan þe se ælmihtiga god cann ælc gereord tocnaƿan ·
⁊ on ælcere stoƿe man mot mærsian his drihten ·
⁊ hine gebiddan beo þærþær he beo.

Man sceal sƿaþeah secan cyrcan gelome · 068
⁊ man ne mot spellian ne spræce drifan
binnan godes cyrcan · forðan þe heo gebed-hús is ·
gode gehalgod to þam gastlicū spræcum ·

Ne man ne sceal drincan oððe dƿollice etan 072
binnan godes huse · þe is gehalgod to þam ·
 man godes lichaman mid geleafan þær þicge ·

Nu doð menn sƿa-þeah dyslice foroft · 075
 hi ƿillað ƿacian ⁊ ƿodlice drincan
binnan godes huse ⁊ bysmorlice plegan ·
⁊ mid gegaf-spræcum godes | hus gefylan ·
ac ðam ƿære betere  hí on heora bedde lagon
ðonne hí gegremedon god on þam gastlican huse ·

Seþe ƿylle ƿacian ⁊ ƿurðian godes halgan · 081
ƿacie mid stilnysse ⁊ ne ƿyrcan nan gehlyd ·
ac singe his gebedu sƿa he selost cunne ·
⁊ seðe ƿile drincan · ⁊ dƿæslice hlydan ·
drince him æt ham · na on drihtnes huse ·
 hé god ne unƿurðige to ƿite him sylfum ·

Us is neod  ƿe clypian to criste gelome 087
buton hyge-leaste ⁊ hiƿunge sƿa ðeah ·

Sƿa sƿa se lichoma leofað be hlafe ⁊ drence · 089
sƿa sceal seo saƿl libban be lare ⁊ gebedum ·

Fela dyslice dæda deriað mancynne · 091
oððe for anƿylnysse oððe for ungerade ·

Sƿa sƿa sume menn doð þe dyslice fæstað 093
ofer heora mihte · on gemænelicum lenctene ·
sƿa sƿa ƿe sylfe gesaƿon · oð hi seoce ƿurdon ·

Sume fæston eac sƿa ·  hi forsaƿon to etanne 096
buton on ðone oðerne dæg · ⁊ æton þonne grædiglice ·
ac us secgað béc  sume fæston
sƿa  hí gesƿencton hi sylfe forðearle ·
⁊ nane mede næfdon þæs mycclan gesƿinces ·
ac ðæs þe fyrr ƿæron godes miltsunge ·

Nu ge-setton ða halgan fæderas  ƿe fæston mid gerade · 102
⁊ ælce dæg eton mid ge-dafenlicnysse ·
sƿa  ure lichama · alefed ne ƿurðe
ne eft ofer fæt to idelum lustum ·

Þes eard nis eac ealles sƿa mægen-fæst · 106
her on uteƿeardan þære eorðan bradnysse ·
sƿa sƿa heo is to-middes on mægen-fæstum eardum ·
þær man mæg fæstan freolicor ðonne hér ·

Ne nu nis mancynn sƿa mihtig · sƿa menn ƿæron æt fruman. 110

Nis nan fæsten sƿa god ne gode sƿa ge-cƿeme · 111
sƿa sƿa  fæsten ís  man fulnysse onscunige ·
⁊ leahtras forbuge · ⁊ forlæte sace ·
⁊ mid godum biggencgum · gode ge-cƿeme ·
⁊ mid gesceade libbe sƿa sƿa ƿe sædon ǽr ·

Ne sceal se ƿise mann beon butan godum ƿeorcum · 116
ne se ealde ne beo buton æfæstnysse ·
ne se iunga ne beo butan gehyrsumnysse ·
ne se | ƿelega ne beo butan ælmes-dædum ·
ne ƿifman ne beon butan sidefulnysse ·
ne se hlaford ne beo leas on ƿordum ·
ne nan cristen man ne sceal sceandlice flitan ·

Eft bið sƿiðe þƿyrlic ·  ðearfa beo modig · 123
⁊ forcuðlic hit bið  cyning beo unrihtƿis ·
eac bið sƿyþe derigendlic  bisceop beo gymeleas ·
⁊ un-fremful · bið  folc beo butan steora ·
oððe butan · ǽ · him eallum to hearme ·

Þissere ƿorulde hæl is ·  heo ƿitan hæbbe · 128
⁊ sƿa má ƿitena beoð on bradnysse middan-eardes ·
sƿa hit bet færð æfter ðæs folces þearfa ·

Ne bið se na ƿita · þe unƿislice leofað · 131
ac bið open sott þeah þe him sƿa ne ðince ·

Gif ða gehadodan menn healdað godes ðeoƿdom 133
on gesettan timan · ⁊ syferlice libbað
⁊ gif ða læƿedan menn libbað æfter rihte ·
þonne ƿite ƿe to geƿissan ·  god ƿile fore-sceaƿian
ure gesundfulnysse · ⁊ sibbe mid us ·
⁊ ðærto-ecan us syllan ða ecan myrhðe mid him ·

Gif ðonne þa heafod-menn · ⁊ ða gehadodan lareoƿas 139
þyses ne gymað · ac þencað embe ƿoruld-þincg ·
⁊ godes beboda ne his biggencga ne gymað ·
þonne ƿile god gesƿutelian his forseƿennysse on him ·
oððe mid hungre oþþe mid cƿealme ·  hí tocnaƿan magon
 se ælmihtiga ƿealdend ƿyrcð his forseƿennysse sƿá ·
⁊ hi ðær-to-ecan sceolan on þam oþrum life þroƿian
lange oðþe æfre for heora lifes gymeleaste ·

Ƿel ƿe magon geðencan hu ƿel hit ferde mid ús · 147
þaða þis igland ƿæs ƿunigende on sibbe ·
⁊ munuc-lif ƿæron mid ƿurð-scipe gehealdene ·
⁊ ða ƿoruld-menn ƿæron ƿære ƿið heora fynd ·
sƿa  ure ƿord sprang ƿide geond þas eorðan ·

Hu ƿæs hit ða siððan ða þa man toƿearp munuc-lif · 152
⁊ godes biggengas to bysmore hæfde ·
buton  us com to cƿealm ⁊ hunger ·
⁊ siððan hæðen here us hæfde to bysmre ·

Be þysum cƿæð se ælmihtiga god · to moyse on þā ƿæstene · 156

Gif ge on minum bebodum farað · ⁊ mine beho|da healdað · 157

Þonne sende ic eoƿ rén-scuras on rihtne timan symble · 158
⁊ seo eorðe spryt hyre ƿæstmas eoƿ ·
⁊ ic forgife sibbe ⁊ gesehtnysse eoƿ ·
 ge butan ogan eoƿres eardes brucan ·
⁊ ic eac afyrsige ða yfelan deor eoƿ fram ·

Gif ge þonne me forseoð ⁊ mine gesetnyssa aƿurpað · 163
ic eac sƿyðe hrædlice on eoƿ hit geƿrece ·
ic dó  seo heofen bið sƿa heard eoƿ sƿa isen ·
⁊ seo eorðe þær-to-geanes sƿylce heo æren sy ·

Þonne sƿince ge on idel · gif ge saƿað eoƿer land 167
ðonne seo eorðe ne spryt eoƿ nænne ƿæstm ·

And [sic @ Skeat] gif ge þonne git nellað eoƿ ƿendan to me · 169
ic sende eoƿ sƿurd to ⁊ eoƿ sleað eoƿre fynd ·
⁊ hi þonne aƿestað ƿælhreoƿlice eoƿer land ·
⁊ eoƿre burga beoð to-brocene ⁊ aƿeste ·

Ic sende eac yrhðe Into eoƿrum heortum · 173
 eoƿer nan ne dear eoƿrum feondum ƿið-standan ·

Þus spræc god gefyrn be þam folce israhel · 175
hit is sƿa ðeah sƿa gedón sƿyðe neah mid us ·
nu on niƿum dagum ⁊ undigollice ·

Ƿe sceolan god ƿurðian mid soðre anrædnysse 178
forðan þe he is ælmihtig god · ⁊ he us to menn gesceop ·
nu dó ƿé sƿyðe ƿolice gif ƿe ne ƿurðiað hine
us sylfum to þearfe · ⁊ urum saƿlum to blisse ·

God geƿræc fram frymðe mid ƿitum his forseƿennysse · 182
ærest on ðam ænglum þe unrædlice modegodon ·
⁊ siððan on adame þa þa he gesyngod hæfde.

Eft on noes dagum ðaða menn dysgodon to sƿyðe · 185
⁊ mid forligre gegremedon god ælmihtigne þearle ·
sƿa  he sende flód · ⁊ besencte hi ealle
butan noe anum mid his agenū hiƿum ·
forðan þe he ana ƿæs of him eallum riht-ƿis ·

Eft ða þa god ƿolde ƿrecan mid fyre 190
þa fulan forligeras þæs fracodostan mennisces
sodomitiscra ðeoda · þa sæde he hit abrahame ·

Habraham þa bæd þone ælmihtigan ðus · 193

Þu drihten þe demst eallum deadlicum flæsce · 194
ne scealt ðu þone riht-ƿisan ofslean mid þam arleasan ·

Gif ðær beoð | fiftig ƿera ƿunigende on þam earde · 196
rihtƿise ætforan ðe · ara him eallum ·

Ða cƿæð god him to eft. 198

Ic arige him eallum 198
gif ic ðær finde fiftig riht-ƿisra ·

Þa began abraham eft biddan god georne · 200
 he hi ne fordyde · gif ðær feoƿertig ƿæron
rihtƿisra ƿera · ƿunigende on ðære leode ·

God him ðæs tiþode · ⁊ he began git biddan 203
oð he becom to tyn mannum · ⁊ him tiðode god ða ·
 he nolde hí fordón · gif he funde ðær tyn
riht-ƿisra manna · ⁊ he ƿende ða him fram ·

God sende ða sona to ðam sceand-licum mannum 207
tƿegen englas on æfen · ⁊ hi abrahames broðor sunu
loth · mid his hiƿum · alæddon of ðære byrig ·
⁊ ðær næs na má þe manful nære gemet ·

God sende ða fyr on merigen ⁊ fulne sƿefel him to · 211
⁊ for-bærnde hi ealle ⁊ heora burga toƿende ·
⁊ ealne þone eard mid egeslicum fyre ·
⁊ ðær is nu ful ƿæter ðær ða fulan ƿunodon ·
⁊ loth se riht-ƿisa ƿearð ahred ðurh god ·

Be ðysum man mæg tocnaƿan  micclum fremiað 216
þam læƿedum mannū · þa gelæredan godes ðeoƿas.
 hí mid heora ðeoƿ-dome him ðingian to gode ·
nu god ƿolde arian eallū ðam synfullum ·
gif he þær gemette tyn riht-ƿise menn ·

Eal-sƿa dathán ⁊ abiron ðe dyslice spræcon · 221
⁊ mycelne teonan moyse gedydon
ongean godes ƿillan · ðaða hí on þam ƿestene ƿæron ·
⁊ forsaƿon his ƿisunge ⁊ sƿyðe hine tældon ·

God him ƿearð þa yrre · ⁊ seo eorþe to-bærst 225
þærðær hi ƿicodon · mid ƿifum ⁊ mid cyldum
on heora ge-teldū · ⁊ hi ealle ða suncon
sƿa cuce into ðære eorðan · of-hrorene mid moldan ·
⁊  oðer folc fleah afyrht for heora hreame ·

Manega of ðam folce myslice oft ceorodon · 230
⁊ fandoden godes ⁊ gremedon mid spræcon ·
ac god hit geƿræc sona  hi sƿultan gehú ·
forðan ðe seo ceorung is sƿyðe lað gode ·
⁊ huru  mann gremige hine mid ƿor|dum ·

And [sic @ Skeat] gode is sƿyðe lað on geleaffullū folce · 235
 hi beon ungeðƿære ⁊ þƿyre him betƿynan ·
⁊ crist cƿæð on his godspelle  nan cynerice
ne stent nane hƿile ansund · gif hí gesome ne beoð ·
for-ðā ðe god lufað soðfæst-nysse · ⁊ sibbe on mancynne ·

Eft dauid se cyning ðeah þe he gecƿeme ƿere gode · 240
agylte sƿyðe þearle · ⁊ god him sende ða tó ·
gád þone ƿitegan · ðas ƿord him secgende ·

Geceos ðe nu an ƿíte sƿa sƿa ðu ƿyrðe eart · 243
oþþe ðreo\superscript{ra} gear hunger · oððe þry monðas geƿinn ·
 ðu sƿa lange fleo þine fynd gif ðu mage ·
oððe ðry dagas man-cƿealm ·

Þa cƿæð dauid him tó · 246

Un-eaðe me is ðis · ac me is sƿa ðeah leofre 247
 ic on godes handa befealle þonne ic on mannes handa befealle ·
forðan þe his mildheort-nyssa syndon mænig-fealde ·

God sende ða sona sumne encgel him to · 250
⁊ se encgel ofslóh hund-seofontig ðusenda
on dauides anƿealde ealle ƿæpmenn ·

Þa com se encgel þær se cynincg sylf ƿæs · 253
⁊ ƿolde ða slean þa ceaster-geƿaran ·
ac gode ofhreoƿ ða ⁊ hraðe cƿæð to ðam engle ·
genóh genóh hit is nú · heald þine handa ·

Þa geseah dauid sylf hu se encgel slóh  folc · 257
⁊ clypode to gode · ⁊ cƿæð mid angsumnysse ·

Ic eom þe ðær syngode · ⁊ ic sylf unrihtlice 259
dyde togeanes ðe · hƿæt dydon þas scép ·
ic bidde  þu aƿende ƿið min þine hand ·
⁊ ƿið minne hired þine hat-heortnysse ·

Þa com gád se ƿitega gangende · ⁊ cƿæð him to · 263

Far nú ⁊ arǽr hraðe an ƿeofod gode · 264
⁊ geoffra ðine lác  ðes egsa gesƿice ·

Þa dyde dauid sƿá · ⁊ drihten him gemiltsode 266
⁊ se encgel ne moste þa menn ofslean leng ·

God nolde ofslean þone scyldigan dauid 268
þeahðe he syngode · forðan þe he sƿyðe oft dyde ·
ge ǽr ge siððan sƿyðe ænlice ðing ·
gode to ge-cƿemednysse · ⁊ god him forði arode ·
⁊ ða þe ðær ofslagene ƿæron heora saƿla ƿæron gehealdene ·

Eft ƿæs sum leodscipe þe se lifigenda god 273
ƿolde geƿitnian | for heora geƿitleasum dædum ·
 ƿæron ða niniuitiscan þe ƿodlice færdon ·

Ða sende god him to sumne ƿitegan 276
ionas gehaten · ⁊ het hi gesƿican
oððe hi ealle sceoldon endemes forƿurðan ·

Se cynincg ða gecyrde sona mid his leode · 279
⁊ hi ealle fæston ðry dagas on án · ⁊ drihten him gemiltsode ·

Ne mæg nan mann aƿritan ne mid ƿordū areccan 281
hu oft se ælmihtiga god egeslice geƿræc
his foreseƿennysse on scyldigum mannum ·
oððe hu oft he gemyltsode man-cynne gehú ·
þa ðe mid andetnysse heora yfeles gesƿicon ·

Ƿe ne sceolan ceorigan ne sorhlice bemænan 286
þeah ðe us ungelimp on æhtum getime ·
forðan þe seo ceorung is sƿyðe mycel pleoh ·
 man ƿið god ceorige sƿa sƿa us sæde paulus ·

Fela ungelimpa beoð on ende ðissere ƿorulde · 290
ac ge-hƿá mot forberan emlice his dǽl ·
sƿa  he ðurh ceorunge ne syngie ƿið god ·
⁊ for ðære ƿoruld lufe him ƿite ge-earnige ·

Þes tima is ende-next ⁊ ende þyssere ƿorulde · 294
⁊ menn beoð geƿorhte ƿolice him betƿynan ·
sƿa  se fæder ƿinð ƿið his agenne sunu ·
⁊ broðor ƿið oþerne to bealƿe him sylfum ·
⁊ mid ðam geeacniað yfelnysse him sylfum ·
ge on ðissere ƿorulde ge on ðære toƿeardan ·

Þonne ðincð þam arleasum sƿylce hi æfre motan libban · 300
⁊ ne cunnon ðone cƿyde þe god cƿæð be sƿylcum ·

Uiri sanguinū et dolosi Non dimidiabunt dies suos ·  is on englisc; 302

Ða blodigan ƿeras ⁊ ða þe ƿillað facn · 303
ne sceolan hi libban heora dagas healfe ·

Ða synd blodige ƿeras ðe ƿyrcað manslihtas · 305
⁊ ðaðe manna saƿla besƿicað to forƿyrde ·

Ða sceolan geendian sƿyðe yfelum deaðe · 307
gif hi ær ge-endunge heora yfel ne gebetað ·

And [sic @ Skeat] ðeah þe hi sume lybbon leng ðonne hi sceoldon · 309
for godes geðylde  him ne fremað naht ·
ac hi ge-eacniað heora ƿita · gif hi ær ende ne cyrrað ·

Godes ƿisdom clypað · ⁊ cƿyð to eallum mannum · 312
mid fæderlicre lufe | þus fægere tihtende ·

Min bearn ne forgit ðu mine beboda ⁊ æ · 314
ac healde ðin heorta (sic) \superscript{hi} geornlice ·
hi gelengað þin lif · ⁊ þu leofast on sibbe ·
⁊ mildheortnyss ⁊ soðfæstnys · þe soðlice ne forlætað ·

Hafa þe truƿa on god of ealre ðinre heortan · 318
⁊ ne truƿa ðu na sƿyðe on þinre snoternysse ·

Þenc æfre embe god on eallum ðinum ƿegum · 320
⁊ he sylf geƿissað ƿel þine fare ·

Eadig bið se man seðe gemet ƿisdom · 322
forðan þe se ƿisdom is selra þone scinende gold ·
⁊ he ana is deorƿurðra þonne ða dyran maðmas ·

 is se ƿisdom  man ƿislice libbe · 325
⁊ his dæda gefadige to his drihtnes ƿillan ·
 he edlean underfo · on ðam ecan life
mid ðam ælmihtigan gode · þe on ecnysse rixað. AMEN.