Crist

From Wikisource
Jump to: navigation, search
Crist
by Cynewulf
Crist is the title given to a group of Anglo-Saxon religious poems by the medieval poet Cynewulf, divided in Crist I, II, III (or A, B, C). A total of 1664 lines are preserved. Together with Beowulf it is one of the primary examples of Anglo-Saxon literature. Lines 104 addresses earendel, the morning star, possibly as a metaphor for John the Baptist.Excerpted from Crist on Wikipedia, the free encyclopedia.

Verse Indeterminate Saxon

Crist A, B, C[edit]

   cyninge.
   ðu eart se weallstan þe ða wyrhtan iu
   wiðwurpon to weorce. Wel þe geriseð
   þæt þu heafod sie healle mærre,

5

   ond gesomnige side weallas
   fæste gefoge, flint unbræcne,
   þæt geond eorðb... ...g eall eagna gesihþe
   wundrien to worlde wuldres ealdor.
   Gesweotula nu þurh searocræft þin sylfes weorc,

10

   soðfæst, sigorbeorht, ond sona forlet
   weall wið wealle. Nu is þam weorce þearf
   þæt se cræftga cume ond se cyning sylfa,
   ond þonne gebete, nu gebrosnad is,
   hus under hrofe. He þæt hra gescop,

15

   leomo læmena; nu sceal liffrea
   þone wergan heap wraþum ahreddan,
   earme from egsan, swa he oft dyde.
   Eala þu reccend ond þu riht cyning,
   se þe locan healdeð, lif ontyneð,

20

   eadga... upwegas, oþrum forwyrneð
   wlitigan wilsiþes, gif his weorc ne deag.
   Huru we for þearfe þas word sprecað,
   ond m... ...giað þone þe mon gescop
   þæt he ne ...ete... ...ceose weorðan

25

   cearfulra þing, þe we in carcerne
   sittað sorgende, sunnan wenað,
   hwonne us liffrea leoht ontyne,
   weorðe ussum mode to mundboran,
   ond þæt tydre gewitt tire bewinde,

30

   gedo usic þæs wyrðe, þe he to wuldre forlet,
   þa we heanlice hweorfan sceoldan
   to þis enge lond, eðle bescyrede.
   Forþon secgan mæg, se ðe soð spriceð,
   þæt he ahredde, þa forhwyrfed wæs,

35

   frumcyn fira. Wæs seo fæmne geong,
   mægð manes leas, þe he him to meder geceas;
   þæt wæs geworden butan weres frigum,
   þæt þurh bearnes gebyrd bryd eacen wearð.
   Nænig efenlic þam, ær ne siþþan,

40

   in worlde gewearð wifes gearnung;
   þæt degol wæs, dryhtnes geryne.
   Eal giofu gæstlic grundsceat geondspreot;
   þær wisna fela wearð inlihted
   lare longsume þurh lifes fruman

45

   þe ær under hoðman biholen lægon,
   witgena woðsong, þa se waldend cwom,
   se þe reorda gehwæs ryne gemiclað
   ðara þe geneahhe noman scyppendes
   þurh horscne had hergan willað.

50

   Eala sibbe gesihð, sancta Hierusalem,
   cynestola cyst, Cristes burglond,
   engla eþelstol, ond þa ane in þe
   saule soðfæstra simle gerestað,
   wuldrum hremge. Næfre wommes tacn

55

   in þam eardgearde eawed weorþeð,
   ac þe firina gehwylc feor abugeð,
   wærgðo ond gewinnes. Bist to wuldre full
   halgan hyhtes, swa þu gehaten eart.
   Sioh nu sylfa þe geond þas sidan gesceaft,

60

   swylce rodores hrof rume geondwlitan
   ymb healfa gehwone, hu þec heofones cyning
   siðe geseceð, ond sylf cymeð,
   nimeð eard in þe, swa hit ær gefyrn
   witgan wisfæste wordum sægdon,

65

   cyðdon Cristes gebyrd, cwædon þe to frofre,
   burga betlicast. Nu is þæt bearn cymen,
   awæcned to wyrpe weorcum Ebrea,
   bringeð blisse þe, benda onlyseð
   niþum genedde. Nearoþearfe conn,

70

   hu se earma sceal are gebidan.
   Eala wifa wynn geond wuldres þrym,
   fæmne freolicast ofer ealne foldan sceat
   þæs þe æfre sundbuend secgan hyrdon,
   arece us þæt geryne þæt þe of roderum cwom,

75

   hu þu eacnunge æfre onfenge
   bearnes þurh gebyrde, ond þone gebedscipe
   æfter monwisan mod ne cuðes.
   Ne we soðlice swylc ne gefrugnan
   in ærdagum æfre gelimpan,

80

   þæt ðu in sundurgiefe swylce befenge,
   ne we þære wyrde wenan þurfon
   toweard in tide. Huru treow in þe
   weorðlicu wunade, nu þu wuldres þrym
   bosme gebære, ond no gebrosnad wearð

85

   mægðhad se micla. Swa eal manna bearn
   sorgum sawað, swa eft ripað,
   cennað to cwealme. Cwæð sio eadge mæg
   symle sigores full, sancta Maria:
   "Hwæt is þeos wundrung þe ge wafiað,

90

   ond geomrende gehþum mænað,
   sunu Solime somod his dohtor?
   Fricgað þurh fyrwet hu ic fæmnan had,
   mund minne geheold, ond eac modor gewearð
   mære meotudes suna. Forþan þæt monnum nis

95

   cuð geryne, ac Crist onwrah
   in Dauides dyrre mægan
   þæt is Euan scyld eal forpynded,
   wærgða aworpen, ond gewuldrad is
   se heanra had. Hyht is onfangen

100

   þæt nu bletsung mot bæm gemæne,
   werum ond wifum, a to worulde forð
   in þam uplican engla dreame
   mid soðfæder symle wunian."
   Eala earendel, engla beorhtast,

105

   ofer middangeard monnum sended,
   ond soðfæsta sunnan leoma,
   torht ofer tunglas, þu tida gehwane
   of sylfum þe symle inlihtes!
   Swa þu, god of gode gearo acenned,

110

   sunu soþan fæder, swegles in wuldre
   butan anginne æfre wære,
   swa þec nu for þearfum þin agen geweorc
   bideð þurh byldo, þæt þu þa beorhtan us
   sunnan onsende, ond þe sylf cyme

115

   þæt ðu inleohte þa þe longe ær,
   þrosme beþeahte ond in þeostrum her,
   sæton sinneahtes; synnum bifealdne
   deorc deaþes sceadu dreogan sceoldan.
   Nu we hyhtfulle hælo gelyfað

120

   þurh þæt word godes weorodum brungen,
   þe on frymðe wæs fæder ælmihtigum
   efenece mid god, ond nu eft gewearð
   flæsc firena leas, þæt seo fæmne gebær
   geomrum to geoce. God wæs mid us

125

   gesewen butan synnum; somod eardedon
   mihtig meotudes bearn ond se monnes sunu
   geþwære on þeode. We þæs þonc magon
   secgan sigedryhtne symle bi gewyrhtum,
   þæs þe he hine sylfne us sendan wolde.

130

   Eala gæsta god, hu þu gleawlice
   mid noman ryhte nemned wære
   Emmanuhel, swa hit engel gecwæð
   ærest on Ebresc! þæt is eft gereht,
   rume bi gerynum: "Nu is rodera weard,

135

   god sylfa mid us." Swa þæt gomele gefyrn
   ealra cyninga cyning ond þone clænan eac
   sacerd soðlice sægdon toweard,
   swa se mæra iu, Melchisedech,
   gleaw in gæste godþrym onwrah

140

   eces alwaldan. Se wæs æ bringend,
   lara lædend, þam longe his
   hyhtan hidercyme, swa him gehaten wæs,
   þætte sunu meotudes sylfa wolde
   gefælsian foldan mægðe,

145

   swylce grundas eac gæstes mægne
   siþe gesecan. Nu hie softe þæs
   bidon in bendum hwonne bearn godes
   cwome to cearigum. Forþon cwædon swa,
   suslum geslæhte: "Nu þu sylfa cum,

150

   heofones heahcyning. Bring us hælolif,
   werigum witeþeowum, wope forcymenum,
   bitrum brynetearum. Is seo bot gelong
   eal æt þe anum ...... oferþearfum.
   Hæftas hygegeomre hider ...es;

155

   ne læt þe behindan, þonne þu heonan cyrre,
   mænigo þus micle, ac þu miltse on us
   gecyð cynelice, Crist nergende,
   wuldres æþeling, ne læt awyrgde ofer us
   onwald agan. Læf us ecne gefean

160

   wuldres þines, þæt þec weorðien,
   weoroda wuldorcyning, þa þu geworhtes ær
   hondum þinum. þu in heannissum
   wunast wideferh mid waldend fæder."
   "Eala Ioseph min, Iacobes bearn,

165

   mæg Dauides, mæran cyninges,
   nu þu freode scealt fæste gedælan,
   alætan lufan mine!" "Ic lungre eam
   deope gedrefed, dome bereafod,
   forðon ic worn for þe worde hæbbe

170

   sidra sorga ond sarcwida,
   hearmes gehyred, ond me hosp sprecað,
   tornworda fela. Ic tearas sceal
   geotan geomormod. God eaþe mæg
   gehælan hygesorge heortan minre,

175

   afrefran feasceaftne. Eala fæmne geong,
   mægð Maria!" Hwæt bemurnest ðu,
   cleopast cearigende? Ne ic culpan in þe,
   incan ænigne, æfre onfunde,
   womma geworhtra, ond þu þa word spricest

180

   swa þu sylfa sie synna gehwylcre
   firena gefylled." Ic to fela hæbbe
   þæs byrdscypes bealwa onfongen!
   Hu mæg ic ladigan laþan spræce,
   oþþe ondsware ænige findan

185

   wraþum towiþere? Is þæt wide cuð
   þæt ic of þam torhtan temple dryhtnes
   onfeng freolice fæmnan clæne,
   womma lease, ond nu gehwyrfed is
   þurh nathwylces. Me nawþer deag,

190

   secge ne swige. Gif ic soð sprece,
   þonne sceal Dauides dohtor sweltan,
   stanum astyrfed. Gen strengre is
   þæt ic morþor hele; scyle manswara,
   laþ leoda gehwam lifgan siþþan,

195

   fracoð in folcum." þa seo fæmne onwrah
   ryhtgeryno, ond þus reordade:
   "Soð ic secge þurh sunu meotudes,
   gæsta geocend, þæt ic gen ne conn
   þurh gemæcscipe monnes ower,

200

   ænges on eorðan, ac me eaden wearð,
   geongre in geardum, þæt me Gabrihel,
   heofones heagengel, hælo gebodade.
   Sægde soðlice þæt me swegles gæst
   leoman onlyhte, sceolde ic lifes þrym

205

   geberan, beorhtne sunu, bearn eacen godes,
   torhtes tirfruman. Nu ic his tempel eam
   gefremed butan facne, in me frofre gæst
   geeardode. Nu þu ealle forlæt
   sare sorgceare. Saga ecne þonc

210

   mærum meotodes sunu þæt ic his modor gewearð,
   fæmne forð seþeah, ond þu fæder cweden
   woruldcund bi wene; sceolde witedom
   in him sylfum beon soðe gefylled."
   Eala þu soða ond þu sibsuma

215

   ealra cyninga cyning, Crist ælmihtig,
   hu þu ær wære eallum geworden
   worulde þrymmum mid þinne wuldorfæder
   cild acenned þurh his cræft ond meaht!
   Nis ænig nu eorl under lyfte,

220

   secg searoþoncol, to þæs swiðe gleaw
   þe þæt asecgan mæge sundbuendum,
   areccan mid ryhte, hu þe rodera weard
   æt frymðe genom him to freobearne.
   þæt wæs þara þinga þe her þeoda cynn

225

   gefrugnen mid folcum æt fruman ærest
   geworden under wolcnum, þæt witig god,
   lifes ordfruma, leoht ond þystro
   gedælde dryhtlice, ond him wæs domes geweald,
   ond þa wisan abead weoroda ealdor:

230

   "Nu sie geworden forþ a to widan feore
   leoht, lixende gefea, lifgendra gehwam
   þe in cneorissum cende weorðen."
   Ond þa sona gelomp, þa hit swa sceolde,
   leoma leohtade leoda mægþum,

235

   torht mid tunglum, æfter þon tida bigong.
   Sylfa sette þæt þu sunu wære
   efeneardigende mid þinne engan frean
   ærþon oht þisses æfre gewurde.
   þu eart seo snyttro þe þas sidan gesceaft

240

   mid þi waldende worhtes ealle.
   Forþon nis ænig þæs horsc, ne þæs hygecræftig,
   þe þin fromcyn mæge fira bearnum
   sweotule geseþan. Cum, nu, sigores weard,
   meotod moncynnes, ond þine miltse her

245

   arfæst ywe! Us is eallum neod
   þæt we þin medrencynn motan cunnan,
   ryhtgeryno, nu we areccan ne mægon
   þæt fædrencynn fier owihte.
   þu þisne middangeard milde geblissa

250

   þurh ðinne hercyme, hælende Crist,
   ond þa gyldnan geatu, þe in geardagum
   ful longe ær bilocen stodan,
   heofona heahfrea, hat ontynan,
   ond usic þonne gesece þurh þin sylfes gong

255

   eaðmod to eorþan. Us is þinra arna þearf!
   Hafað se awyrgda wulf tostenced,
   deor dædscua, dryhten, þin eowde,
   wide towrecene. þæt ðu, waldend, ær
   blode gebohtes, þæt se bealofulla

260

   hyneð heardlice, ond him on hæft nimeð
   ofer usse nioda lust. Forþon we, nergend, þe
   biddað geornlice breostgehygdum
   þæt þu hrædlice helpe gefremme
   wergum wreccan, þæt se wites bona

265

   in helle grund hean gedreose,
   ond þin hondgeweorc, hæleþa scyppend,
   mote arisan ond on ryht cuman
   to þam upcundan æþelan rice,
   þonan us ær þurh synlust se swearta gæst

270

   forteah ond fortylde, þæt we, tires wone,
   a butan ende sculon ermþu dreogan,
   butan þu usic þon ofostlicor, ece dryhten,
   æt þam leodsceaþan, lifgende god,
   helm alwihta, hreddan wille.

275

   Eala þu mæra middangeardes
   seo clæneste cwen ofer eorþan
   þara þe gewurde to widan feore,
   hu þec mid ryhte ealle reordberend
   hatað ond secgað, hæleð geond foldan,

280

   bliþe mode, þæt þu bryd sie
   þæs selestan swegles bryttan.
   Swylce þa hyhstan on heofonum eac,
   Cristes þegnas, cweþað ond singað
   þæt þu sie hlæfdige halgum meahtum

285

   wuldorweorudes, ond worldcundra
   hada under heofonum, ond helwara.
   Forþon þu þæt ana ealra monna
   geþohtest þrymlice, þristhycgende,
   þæt þu þinne mægðhad meotude brohtes,

290

   sealdes butan synnum. Nan swylc ne cwom
   ænig oþer ofer ealle men,
   bryd beaga hroden, þe þa beorhtan lac
   to heofonhame hlutre mode
   siþþan sende. Forðon heht sigores fruma

295

   his heahbodan hider gefleogan
   of his mægenþrymme ond þe meahta sped
   snude cyðan, þæt þu sunu dryhtnes
   þurh clæne gebyrd cennan sceolde
   monnum to miltse, ond þe, Maria, forð

300

   efne unwemme a gehealdan.
   Eac we þæt gefrugnon, þæt gefyrn bi þe
   soðfæst sægde sum woðbora
   in ealddagum, Esaias,
   þæt he wære gelæded þæt he lifes gesteald

305

   in þam ecan ham eal sceawode.
   Wlat þa swa wisfæst witga geond þeodland
   oþþæt he gestarode þær gestaþelad wæs
   æþelic ingong. Eal wæs gebunden
   deoran since duru ormæte,

310

   wundurclommum bewriþen. Wende swiðe
   þæt ænig elda æfre ne meahte
   swa fæstlice forescyttelsas
   on ecnesse o inhebban,
   oþþe ðæs ceasterhlides clustor onlucan,

315

   ær him godes engel þurh glædne geþonc
   þa wisan onwrah ond þæt word acwæð:
   "Ic þe mæg secgan þæt soð gewearð
   þæt ðas gyldnan gatu giet sume siþe
   god sylf wile gæstes mægne

320

   gefælsian, fæder ælmihtig,
   ond þurh þa fæstan locu foldan neosan,
   ond hio þonne æfter him ece stondað
   simle singales swa beclysed
   þæt nænig oþer, nymðe nergend god,

325

   hy æfre ma eft onluceð."
   Nu þæt is gefylled þæt se froda þa
   mid eagum þær on wlatade.
   þu eart þæt wealldor, þurh þe waldend frea
   æne on þas eorðan ut siðade,

330

   ond efne swa þec gemette, meahtum gehrodene,
   clæne ond gecorene, Crist ælmihtig.
   Swa ðe æfter him engla þeoden
   eft unmæle ælces þinges
   lioþucægan bileac, lifes brytta.

335

   Iowa us nu þa are þe se engel þe,
   godes spelboda, Gabriel brohte.
   Huru þæs biddað burgsittende
   þæt ðu þa frofre folcum cyðe,
   þinre sylfre sunu. Siþþan we motan

340

   anmodlice ealle hyhtan,
   nu we on þæt bearn foran breostum stariað.
   Geþinga us nu þristum wordum
   þæt he us ne læte leng owihte
   in þisse deaðdene gedwolan hyran,

345

   ac þæt he usic geferge in fæder rice,
   þær we sorglease siþþan motan
   wunigan in wuldre mid weoroda god.
   Eala þu halga heofona dryhten,
   þu mid fæder þinne gefyrn wære

350

   efenwesende in þam æþelan ham.
   Næs ænig þa giet engel geworden,
   ne þæs miclan mægenþrymmes nan
   ðe in roderum up rice biwitigað,
   þeodnes þryðgesteald ond his þegnunga,

355

   þa þu ærest wære mid þone ecan frean
   sylf settende þas sidan gesceaft,
   brade brytengrundas. Bæm inc is gemæne
   heahgæst hleofæst. We þe, hælend Crist,
   þurh eaðmedu ealle biddað

360

   þæt þu gehyre hæfta stefne,
   þinra niedþiowa, nergende god,
   hu we sind geswencte þurh ure sylfra gewill.
   Habbað wræcmæcgas wergan gæstas,
   hetlen helsceaþa, hearde genyrwad,

365

   gebunden bealorapum. Is seo bot gelong
   eall æt þe anum, ece dryhten.
   Hreowcearigum help, þæt þin hidercyme
   afrefre feasceafte, þeah we fæhþo wið þec
   þurh firena lust gefremed hæbben.

370

   Ara nu onbehtum ond usse yrmþa geþenc,
   hu we tealtrigað tydran mode,
   hwearfiað heanlice. Cym nu, hæleþa cyning,
   ne lata to lange. Us is lissa þearf,
   þæt þu us ahredde ond us hælogiefe

375

   soðfæst sylle, þæt we siþþan forð
   þa sellan þing symle moten
   geþeon on þeode, þinne willan.
   Eala seo wlitige, weorðmynda full,
   heah ond halig, heofoncund þrynes,

380

   brade geblissad geond brytenwongas
   þa mid ryhte sculon reordberende,
   earme eorðware ealle mægene
   hergan healice, nu us hælend god
   wærfæst onwrah þæt we hine witan moton.

385

   Forþon hy, dædhwæte, dome geswiðde,
   þæt soðfæste seraphinnes cynn,
   uppe mid englum a bremende,
   unaþreotendum þrymmum singað
   ful healice hludan stefne,

390

   fægre feor ond neah. Habbaþ folgoþa
   cyst mid cyninge. Him þæt Crist forgeaf,
   þæt hy motan his ætwiste eagum brucan
   simle singales, swegle gehyrste,
   weorðian waldend wide ond side,

395

   ond mid hyra fiþrum frean ælmihtges
   onsyne weardiað, ecan dryhtnes,
   ond ymb þeodenstol þringað georne
   hwylc hyra nehst mæge ussum nergende
   flihte lacan friðgeardum in.

400

   Lofiað leoflicne ond in leohte him
   þa word cweþað, ond wuldriað
   æþelne ordfruman ealra gesceafta:
   "Halig eart þu, halig, heahengla brego,
   soð sigores frea, simle þu bist halig,

405

   dryhtna dryhten! A þin dom wunað
   eorðlic mid ældum in ælce tid
   wide geweorþad. þu eart weoroda god,
   forþon þu gefyldest foldan ond rodoras,
   wigendra hleo, wuldres þines,

410

   helm alwihta. Sie þe in heannessum
   ece hælo, ond in eorþan lof,
   beorht mid beornum. þu gebletsad leofa,
   þe in dryhtnes noman dugeþum cwome
   heanum to hroþre. þe in heahþum sie

415

   a butan ende ece herenis."
   Eala hwæt, þæt is wræclic wrixl in wera life,
   þætte moncynnes milde scyppend
   onfeng æt fæmnan flæsc unwemme,
   ond sio weres friga wiht ne cuþe,

420

   ne þurh sæd ne cwom sigores agend
   monnes ofer moldan; ac þæt wæs ma cræft
   þonne hit eorðbuend ealle cuþan
   þurh geryne, hu he, rodera þrim,
   heofona heahfrea, helpe gefremede

425

   monna cynne þurh his modor hrif.
   Ond swa forðgongende folca nergend
   his forgifnesse gumum to helpe
   dæleð dogra gehwam, dryhten weoroda.
   Forþon we hine domhwate dædum ond wordum

430

   hergen holdlice. þæt is healic ræd
   monna gehwylcum þe gemynd hafað,
   þæt he symle oftost ond inlocast
   ond geornlicost god weorþige.
   He him þære lisse lean forgildeð,

435

   se gehalgoda hælend sylfa,
   efne in þam eðle þær he ær ne cwom,
   in lifgendra londes wynne,
   þær he gesælig siþþan eardað,
   ealne widan feorh wunað butan ende. Amen.

440

   Nu ðu geornlice gæstgerynum,
   mon se mæra, modcræfte sec
   þurh sefan snyttro, þæt þu soð wite
   hu þæt geeode, þa se ælmihtiga
   acenned wearð þurh clænne had,

445

   siþþan he Marian, mægða weolman,
   mærre meowlan, mundheals geceas,
   þæt þær in hwitum hræglum gewerede
   englas ne oðeowdun, þa se æþeling cwom,
   beorn in Betlem. Bodan wæron gearwe

450

   þa þurh hleoþorcwide hyrdum cyðdon,
   sægdon soðne gefean, þætte sunu wære
   in middangeard meotudes acenned,
   in Betleme. Hwæþre in bocum ne cwið
   þæt hy in hwitum þær hræglum oðywden

455

   in þa æþelan tid, swa hie eft dydon
   ða se brega mæra to Bethania,
   þeoden þrymfæst, his þegna gedryht
   gelaðade, leof weorud. Hy þæs lareowes
   on þam wildæge word ne gehyrwdon,

460

   hyra sincgiefan. Sona wæron gearwe,
   hæleð mid hlaford, to þære halgan byrg,
   þær him tacna fela tires brytta
   onwrah, wuldres helm, wordgerynum,
   ærþon up stige ancenned sunu,

465

   efenece bearn, agnum fæder,
   þæs ymb feowertig þe he of foldan ær
   from deaðe aras, dagena rimes.
   Hæfde þa gefylled, swa ær biforan sungon,
   witgena word geond woruld innan

470

   þurh his þrowinga. þegnas heredon,
   lufedun leofwendum lifes agend,
   fæder frumsceafta. He him fægre þæs
   leofum gesiþum lean æfter geaf,
   ond þæt word acwæð waldend engla,

475

   gefysed, frea mihtig, to fæder rice:
   "Gefeoð ge on ferððe! Næfre ic from hweorfe,
   ac ic lufan symle læste wið eowic,
   ond eow meaht giefe ond mid wunige,
   awo to ealdre, þæt eow æfre ne bið

480

   þurh gife mine godes onsien.
   Farað nu geond ealne yrmenne grund,
   geond widwegas, weoredum cyðað,
   bodiað ond bremað beorhtne geleafan,
   ond fulwiað folc under roderum.

485

   Hweorfað to hæþnum, hergas breotaþ,
   fyllað ond feogað, feondscype dwæscað,
   sibbe sawað on sefan manna
   þurh meahta sped. Ic eow mid wunige,
   forð on frofre, ond eow friðe healde

490

   strengðu staþolfæstre on stowa gehware."
   ða wearð semninga sweg on lyfte
   hlud gehyred. Heofonengla þreat,
   weorud wlitescyne, wuldres aras,
   cwomun on corðre. Cyning ure gewat

495

   þurh þæs temples hrof þær hy to segun,
   þa þe leofes þa gen last weardedun
   on þam þingstede, þegnas gecorene.
   Gesegon hi on heahþu hlaford stigan,
   godbearn of grundum. Him wæs geomor sefa

500

   hat æt heortan, hyge murnende,
   þæs þe hi swa leofne leng ne mostun
   geseon under swegle. Song ahofun
   aras ufancunde, æþeling heredun,
   lofedun liffruman, leohte gefegun

505

   þe of þæs hælendes heafelan lixte.
   Gesegon hy ælbeorhte englas twegen
   fægre ymb þæt frumbearn frætwum blican,
   cyninga wuldor. Cleopedon of heahþu
   wordum wrætlicum ofer wera mengu

510

   beorhtan reorde: "Hwæt bidað ge,
   Galilesce guman on hwearfte?
   Nu ge sweotule geseoð soðne dryhten
   on swegl faran; sigores agend
   wile up heonan eard gestigan,

515

   æþelinga ord, mid þas engla gedryht,
   ealra folca fruma, fæder eþelstoll.
   We mid þyslice þreate willað
   ofer heofona gehlidu hlaford fergan
   to þære beorhtan byrg mid þas bliðan gedryht,

520

   ealra sigebearna þæt seleste
   ond æþeleste, þe ge her on stariað
   ond in frofre geseoð frætwum blican.
   Wile eft swa þeah eorðan mægðe
   sylfa gesecan side herge,

525

   ond þonne gedeman dæda gehwylce
   þara ðe gefremedon folc under roderum."
   ða wæs wuldres weard wolcnum bifongen,
   heahengla cyning, ofer hrofas upp,
   haligra helm. Hyht wæs geniwad,

530

   blis in burgum, þurh þæs beornes cyme.
   Gesæt sigehremig on þa swiþran hand
   ece eadfruma agnum fæder.
   Gewitan him þa gongan to Hierusalem
   hæleð hygerofe, in þa halgan burg,

535

   geomormode, þonan hy god nyhst
   up stigende eagum segun,
   hyra wilgifan. þær wæs wopes hring,
   torne bitolden; wæs seo treowlufu
   hat æt heortan, hreðer innan weoll,

540

   beorn breostsefa. Bidon ealle þær
   þegnas þrymfulle þeodnes gehata
   in þære torhtan byrig tyn niht þa gen,
   swa him sylf bibead swegles agend,
   ærþon up stige ealles waldend

545

   on heofona gehyld. Hwite cwoman
   eorla eadgiefan englas togeanes.
   ðæt is wel cweden, swa gewritu secgað,
   þæt him albeorhte englas togeanes
   in þa halgan tid heapum cwoman,

550

   sigan on swegle. þa wæs symbla mæst
   geworden in wuldre. Wel þæt gedafenað
   þæt to þære blisse, beorhte gewerede,
   in þæs þeodnes burg þegnas cwoman,
   weorud wlitescyne. Gesegon wilcuman

555

   on heahsetle heofones waldend,
   folca feorhgiefan, frætwum ealles waldend
   middangeardes ond mægenþrymmes.
   "Hafað nu se halga helle bireafod
   ealles þæs gafoles þe hi geardagum

560

   in þæt orlege unryhte swealg.
   Nu sind forcumene ond in cwicsusle
   gehynde ond gehæfte, in helle grund
   duguþum bidæled, deofla cempan.
   Ne meahtan wiþerbrogan wige spowan,

565

   wæpna wyrpum, siþþan wuldres cyning,
   heofonrices helm, hilde gefremede
   wiþ his ealdfeondum anes meahtum,
   þær he of hæfte ahlod huþa mæste
   of feonda byrig, folces unrim,

570

   þisne ilcan þreat þe ge her on stariað.
   Wile nu gesecan sawla nergend
   gæsta giefstol, godes agen bearn,
   æfter guðplegan. Nu ge geare cunnon
   hwæt se hlaford is se þisne here lædeð,

575

   nu ge fromlice freondum togeanes
   gongað glædmode. Geatu, ontynað!
   Wile in to eow ealles waldend,
   cyning on ceastre, corðre ne lytle,
   fyrnweorca fruma, folc gelædan

580

   in dreama dream, ðe he on deoflum genom
   þurh his sylfes sygor. Sib sceal gemæne
   englum ond ældum a forð heonan
   wesan wideferh. Wær is ætsomne
   godes ond monna, gæsthalig treow,

585

   lufu, lifes hyht, ond ealles leohtes gefea."
   Hwæt, we nu gehyrdan hu þæt hælubearn
   þurh his hydercyme hals eft forgeaf,
   gefreode ond gefreoþade folc under wolcnum,
   mære meotudes sunu, þæt nu monna gehwylc

590

   cwic þendan her wunað, geceosan mot
   swa helle hienþu swa heofones mærþu,
   swa þæt leohte leoht swa ða laþan niht,
   swa þrymmes þræce swa þystra wræce,
   swa mid dryhten dream swa mid deoflum hream,

595

   swa wite mid wraþum swa wuldor mid arum,
   swa lif swa deað, swa him leofre bið
   to gefremmanne, þenden flæsc ond gæst
   wuniað in worulde. Wuldor þæs age
   þrynysse þrym, þonc butan ende!

600

   ðæt is þæs wyrðe þætte werþeode
   secgen dryhtne þonc duguða gehwylcre
   þe us sið ond ær simle gefremede
   þurh monigfealdra mægna geryno.
   He us æt giefeð ond æhta sped,

605

   welan ofer widlond, ond weder liþe
   under swegles hleo. Sunne ond mona,
   æþelast tungla eallum scinað,
   heofoncondelle, hæleþum on eorðan.
   Dreoseð deaw ond ren, duguðe weccaþ

610

   to feorhnere fira cynne,
   iecað eorðwelan. þæs we ealles sculon
   secgan þonc ond lof þeodne ussum,
   ond huru þære hælo þe he us to hyhte forgeaf,
   ða he þa yrmpðu eft oncyrde

615

   æt his upstige þe we ær drugon,
   ond geþingade þeodbuendum
   wið fæder swæsne fæhþa mæste,
   cyning anboren. Cwide eft onhwearf
   saulum to sibbe, se þe ær sungen wæs

620

   þurh yrne hyge ældum to sorge:
   "Ic þec ofer eorðan geworhte, on þære þu scealt yrmþum lifgan,
   wunian in gewinne ond wræce dreogan,
   feondum to hroþor fusleoð galan,
   ond to þære ilcan scealt eft geweorþan,

625

   wyrmum aweallen, þonan wites fyr
   of þære eorðan scealt eft gesecan."
   Hwæt, us þis se æþeling yðre gefremede
   þa he leomum onfeng ond lichoman,
   monnes magutudre! Siþþan meotodes sunu

630

   engla eþel up gestigan
   wolde, weoroda god, us se willa bicwom
   heanum to helpe on þa halgan tid.
   Bi þon giedd awræc Iob, swa he cuðe,
   herede helm wera, hælend lofede,

635

   ond mid siblufan sunu waldendes
   freonoman cende, ond hine fugel nemde,
   þone Iudeas ongietan ne meahtan
   in ðære godcundan gæstes strengðu.
   Wæs þæs fugles flyht feondum on eorþan

640

   dyrne ond degol, þam þe deorc gewit
   hæfdon on hreþre, heortan stænne.
   Noldan hi þa torhtan tacen oncnawan
   þe him beforan fremede freobearn godes,
   monig mislicu, geond middangeard.

645

   Swa se fæla fugel flyges cunnode;
   hwilum engla eard up gesohte,
   modig meahtum strang, þone maran ham,
   hwilum he to eorþan eft gestylde,
   þurh gæstes giefe grundsceat sohte,

650

   wende to worulde. Bi þon se witga song:
   "He wæs upp hafen engla fæðmum
   in his þa miclan meahta spede,
   heah ond halig, ofer heofona þrym."
   Ne meahtan þa þæs fugles flyht gecnawan

655

   þe þæs upstiges ondsæc fremedon,
   ond þæt ne gelyfdon, þætte liffruma
   in monnes hiw ofer mægna þrym,
   halig from hrusan, ahafen wurde.
   ða us geweorðade se þas world gescop,

660

   godes gæstsunu, ond us giefe sealde,
   uppe mid englum ece staþelas,
   ond eac monigfealde modes snyttru
   seow ond sette geond sefan monna.
   Sumum wordlaþe wise sendeð

665

   on his modes gemynd þurh his muþes gæst,
   æðele ondgiet. Se mæg eal fela
   singan ond secgan þam bið snyttru cræft
   bifolen on ferðe. Sum mæg fingrum wel
   hlude fore hæleþum hearpan stirgan,

670

   gleobeam gretan. Sum mæg godcunde
   reccan ryhte æ. Sum mæg ryne tungla
   secgan, side gesceaft. Sum mæg searolice
   wordcwide writan. Sumum wiges sped
   giefeð æt guþe, þonne gargetrum

675

   ofer scildhreadan sceotend sendað,
   flacor flangeweorc. Sum mæg fromlice
   ofer sealtne sæ sundwudu drifan,
   hreran holmþræce. Sum mæg heanne beam
   stælgne gestigan. Sum mæg styled sweord,

680

   wæpen gewyrcan. Sum con wonga bigong,
   wegas widgielle. Swa se waldend us,
   godbearn on grundum, his giefe bryttað.
   Nyle he ængum anum ealle gesyllan
   gæstes snyttru, þy læs him gielp sceþþe

685

   þurh his anes cræft ofer oþre forð.
   ðus god meahtig geofum unhneawum,
   cyning alwihta, cræftum weorðaþ
   eorþan tuddor; swylce eadgum blæd
   seleð on swegle, sibbe ræreþ

690

   ece to ealdre engla ond monna;
   swa he his weorc weorþað. Bi þon se witga cwæð
   þæt ahæfen wæren halge gimmas,
   hædre heofontungol, healice upp,
   sunne ond mona. Hwæt sindan þa

695

   gimmas swa scyne buton god sylfa?
   He is se soðfæsta sunnan leoma,
   englum ond eorðwarum æþele scima.
   Ofer middangeard mona lixeð,
   gæstlic tungol, swa seo godes circe

700

   þurh gesomninga soðes ond ryhtes
   beorhte bliceð. Swa hit on bocum cwiþ,
   siþþan of grundum godbearn astag,
   cyning clænra gehwæs, þa seo circe her
   æfyllendra eahtnysse bad

705

   under hæþenra hyrda gewealdum.
   þær ða synsceaðan soþes ne giemdon,
   gæstes þearfe, ac hi godes tempel
   bræcan ond bærndon, blodgyte worhtan,
   feodan ond fyldon. Hwæþre forð bicwom

710

   þurh gæstes giefe godes þegna blæd
   æfter upstige ecan dryhtnes.
   Bi þon Salomon song, sunu Dauiþes,
   giedda gearosnottor gæstgerynum,
   waldend werþeoda, ond þæt word acwæð:

715

   "Cuð þæt geweorðeð, þætte cyning engla,
   meotud meahtum swið, munt gestylleð,
   gehleapeð hea dune, hyllas ond cnollas
   bewrið mid his wuldre, woruld alyseð,
   ealle eorðbuend, þurh þone æþelan styll."

720

   Wæs se forma hlyp þa he on fæmnan astag,
   mægeð unmæle, ond þær mennisc hiw
   onfeng butan firenum þæt to frofre gewearð
   eallum eorðwarum. Wæs se oþer stiell
   bearnes gebyrda, þa he in binne wæs

725

   in cildes hiw claþum bewunden,
   ealra þrymma þrym. Wæs se þridda hlyp,
   rodorcyninges ræs, þa he on rode astag,
   fæder, frofre gæst. Wæs se feorða stiell
   in byrgenne, þa he þone beam ofgeaf,

730

   foldærne fæst. Wæs se fifta hlyp
   þa he hellwarena heap forbygde
   in cwicsusle, cyning inne gebond,
   feonda foresprecan, fyrnum teagum,
   gromhydigne, þær he gen ligeð

735

   in carcerne clommum gefæstnad,
   synnum gesæled. Wæs se siexta hlyp,
   haliges hyhtplega, þa he to heofonum astag
   on his ealdcyððe. þa wæs engla þreat
   on þa halgan tid hleahtre bliþe

740

   wynnum geworden. Gesawan wuldres þrym,
   æþelinga ord, eðles neosan,
   beorhtra bolda. þa wearð burgwarum
   eadgum ece gefea æþelinges plega.
   þus her on grundum godes ece bearn

745

   ofer heahhleoþu hlypum stylde,
   modig æfter muntum. Swa we men sculon
   heortan gehygdum hlypum styllan
   of mægne in mægen, mærþum tilgan
   þæt we to þam hyhstan hrofe gestigan

750

   halgum weorcum, þær is hyht ond blis,
   geþungen þegnweorud. Is us þearf micel
   þæt we mid heortan hælo secen,
   þær we mid gæste georne gelyfað
   þæt þæt hælobearn heonan up stige

755

   mid usse lichoman, lifgende god.
   Forþon we a sculon idle lustas,
   synwunde forseon, ond þæs sellran gefeon.
   Habbað we us to frofre fæder on roderum
   ælmeahtigne. He his aras þonan,

760

   halig of heahðu, hider onsendeð,
   þa us gescildaþ wið sceþþendra
   eglum earhfarum, þi læs unholdan
   wunde gewyrcen, þonne wrohtbora
   in folc godes forð onsendeð

765

   of his brægdbogan biterne stræl.
   Forþon we fæste sculon wið þam færscyte
   symle wærlice wearde healdan,
   þy læs se attres ord in gebuge,
   biter bordgelac, under banlocan,

770

   feonda færsearo. þæt bið frecne wund,
   blatast benna. Utan us beorgan þa,
   þenden we on eorðan eard weardien;
   utan us to fæder freoþa wilnian,
   biddan bearn godes ond þone bliðan gæst

775

   þæt he us gescilde wið sceaþan wæpnum,
   laþra lygesearwum, se us lif forgeaf,
   leomu, lic ond gæst. Si him lof symle
   þurh woruld worulda, wuldor on heofnum.
   Ne þearf him ondrædan deofla strælas

780

   ænig on eorðan ælda cynnes,
   gromra garfare, gif hine god scildeþ,
   duguða dryhten. Is þam dome neah
   þæt we gelice sceolon leanum hleotan,
   swa we widefeorh weorcum hlodun

785

   geond sidne grund. Us secgað bec
   hu æt ærestan eadmod astag
   in middangeard mægna goldhord,
   in fæmnan fæðm freobearn godes,
   halig of heahþu. Huru ic wene me

790

   ond eac ondræde dom ðy reþran,
   ðonne eft cymeð engla þeoden,
   þe ic ne heold teala þæt me hælend min
   on bocum bibead. Ic þæs brogan sceal
   geseon synwræce, þæs þe ic soð talge,

795

   þær monig beoð on gemot læded
   fore onsyne eces deman.
   þonne %%C%% cwacað, gehyreð cyning mæðlan,
   rodera ryhtend, sprecan reþe word
   þam þe him ær in worulde wace hyrdon,

800

   þendan %%Y%% ond %%N%% yþast meahtan
   frofre findan. þær sceal forht monig
   on þam wongstede werig bidan
   hwæt him æfter dædum deman wille
   wraþra wita. Biþ se %%W%% scæcen

805

   eorþan frætwa. %%U%% wæs longe
   %%L%% flodum bilocen, lifwynna dæl,
   %%F%% on foldan. þonne frætwe sculon
   byrnan on bæle; blac rasetteð
   recen reada leg, reþe scriþeð

810

   geond woruld wide. Wongas hreosað,
   burgstede berstað. Brond bið on tyhte,
   æleð ealdgestreon unmurnlice,
   gæsta gifrast, þæt geo guman heoldan,
   þenden him on eorþan onmedla wæs.

815

   Forþon ic leofra gehwone læran wille
   þæt he ne agæle gæstes þearfe,
   ne on gylp geote, þenden god wille
   þæt he her in worulde wunian mote,
   somed siþian sawel in lice,

820

   in þam gæsthofe. Scyle gumena gehwylc
   on his geardagum georne biþencan
   þæt us milde bicwom meahta waldend
   æt ærestan þurh þæs engles word.
   Bið nu eorneste þonne eft cymeð,

825

   reðe ond ryhtwis. Rodor bið onhrered,
   ond þas miclan gemetu middangeardes
   beofiað þonne. Beorht cyning leanað
   þæs þe hy on eorþan eargum dædum
   lifdon leahtrum fa. þæs hi longe sculon

830

   ferðwerige onfon in fyrbaðe,
   wælmum biwrecene, wraþlic ondlean,
   þonne mægna cyning on gemot cymeð,
   þrymma mæste. þeodegsa bið
   hlud gehyred bi heofonwoman,

835

   cwaniendra cirm, cerge reotað
   fore onsyne eces deman,
   þa þe hyra weorcum wace truwiað.
   ðær biþ oðywed egsa mara
   þonne from frumgesceape gefrægen wurde

840

   æfre on eorðan. þær bið æghwylcum
   synwyrcendra on þa snudan tid
   leofra micle þonne eall þeos læne gesceaft,
   þær he hine sylfne on þam sigeþreate
   behydan mæge, þonne herga fruma,

845

   æþelinga ord, eallum demeð,
   leofum ge laðum, lean æfter ryhte,
   þeoda gehwylcre. Is us þearf micel
   þæt we gæstes wlite ær þam gryrebrogan
   on þas gæsnan tid georne biþencen.

850

   Nu is þon gelicost swa we on laguflode
   ofer cald wæter ceolum liðan
   geond sidne sæ, sundhengestum,
   flodwudu fergen. Is þæt frecne stream
   yða ofermæta þe we her on lacað

855

   geond þas wacan woruld, windge holmas
   ofer deop gelad. Wæs se drohtað strong
   ærþon we to londe geliden hæfdon
   ofer hreone hrycg. þa us help bicwom,
   þæt us to hælo hyþe gelædde,

860

   godes gæstsunu, ond us giefe sealde
   þæt we oncnawan magun ofer ceoles bord
   hwær we sælan sceolon sundhengestas,
   ealde yðmearas, ancrum fæste.
   Utan us to þære hyðe hyht staþelian,

865

   ða us gerymde rodera waldend,
   halge on heahþu, þa he heofonum astag.
   ðonne mid fere foldbuende
   se micla dæg meahtan dryhtnes
   æt midre niht mægne bihlæmeð,

870

   scire gesceafte, swa oft sceaða fæcne,
   þeof þristlice, þe on þystre fareð,
   on sweartre niht, sorglease hæleð
   semninga forfehð slæpe gebundne,
   eorlas ungearwe yfles genægeð.

875

   Swa on Syne beorg somod up cymeð
   mægenfolc micel, meotude getrywe,
   beorht ond bliþe. Him weorþeð blæd gifen!
   þonne from feowerum foldan sceatum,
   þam ytemestum eorþan rices,

880

   englas ælbeorhte on efen blawað
   byman on brehtme. Beofað middangeard,
   hruse under hæleþum. Hlydað tosomne,
   trume ond torhte, wið tungla gong,
   singað ond swinsiaþ suþan ond norþan,

885

   eastan ond westan, ofer ealle gesceaft.
   Weccað of deaðe dryhtgumena bearn,
   eall monna cynn, to meotudsceafte
   egeslic of þære ealdan moldan, hatað hy upp astandan
   sneome of slæpe þy fæstan. þær mon mæg sorgende folc

890

   gehyran hygegeomor, hearde gefysed,
   cearum cwiþende cwicra gewyrhtu,
   forhte afærde. þæt bið foretacna mæst
   þara þe ær oþþe sið æfre gewurde
   monnum oþywed, þær gemengde beoð

895

   onhælo gelac engla ond deofla,
   beorhtra ond blacra. Weorþeð bega cyme,
   hwitra ond sweartra, swa him is ham sceapen
   ungelice, englum ond deoflum.
   þonne semninga on Syne beorg

900

   suþaneastan sunnan leoma
   cymeð of scyppende scynan leohtor
   þonne hit men mægen modum ahycgan,
   beorhte blican, þonne bearn godes
   þurh heofona gehleodu hider oðyweð.

905

   Cymeð wundorlic Cristes onsyn,
   æþelcyninges wlite, eastan fram roderum,
   on sefan swete sinum folce,
   biter bealofullum, gebleod wundrum,
   eadgum ond earmum ungelice.

910

   He bið þam godum glædmod on gesihþe,
   wlitig, wynsumlic, weorude þam halgan,
   on gefean fæger, freond ond leoftæl,
   lufsum ond liþe leofum monnum
   to sceawianne þone scynan wlite,

915

   weðne mid willum, waldendes cyme,
   mægencyninges, þam þe him on mode ær
   wordum ond weorcum wel gecwemdun.
   He bið þam yflum egeslic ond grimlic
   to geseonne, synnegum monnum,

920

   þam þær mid firenum cumað, forð forworhte.
   þæt mæg wites to wearninga þam þe hafað wisne geþoht,
   þæt se him eallunga owiht ne ondrædeð,
   se for ðære onsyne egsan ne weorþeð
   forht on ferðe, þonne he frean gesihð

925

   ealra gesceafta ondweardne faran
   mid mægenwundrum mongum to þinge,
   ond him on healfa gehwone heofonengla þreat
   ymbutan farað, ælbeorhtra scolu,
   hergas haligra, heapum geneahhe.

930

   Dyneð deop gesceaft, ond fore dryhtne færeð
   wælmfyra mæst ofer widne grund.
   Hlemmeð hata leg, heofonas berstað,
   trume ond torhte, tungol ofhreosað.
   þonne weorþeð sunne sweart gewended

935

   on blodes hiw, seo ðe beorhte scan
   ofer ærworuld ælda bearnum;
   mona þæt sylfe, þe ær moncynne
   nihtes lyhte, niþer gehreoseð
   ond steorran swa some stredað of heofone,

940

   þurh ða strongan lyft stormum abeatne.
   Wile ælmihtig mid his engla gedryht,
   mægencyninga meotod, on gemot cuman,
   þrymfæst þeoden. Bið þær his þegna eac
   hreþeadig heap. Halge sawle

945

   mid hyra frean farað, þonne folca weard
   þurh egsan þrea eorðan mægðe
   sylfa geseceð. Weorþeð geond sidne grund
   hlud gehyred heofonbyman stefn,
   ond on seofon healfa swogað windas,

950

   blawað brecende bearhtma mæste,
   weccað ond woniað woruld mid storme,
   fyllað mid fere foldan gesceafte.
   ðonne heard gebrec, hlud, unmæte,
   swar ond swiðlic, swegdynna mæst,

955

   ældum egeslic, eawed weorþeð.
   þær mægen werge monna cynnes
   wornum hweorfað on widne leg,
   þa þær cwice meteð cwelmende fyr,
   sume up, sume niþer, ældes fulle.

960

   þonne bið untweo þæt þær Adames
   cyn, cearena full, cwiþeð gesargad,
   nales fore lytlum, leode geomre,
   ac fore þam mæstan mægenearfeþum,
   ðonne eall þreo on efen nimeð

965

   won fyres wælm wide tosomne,
   se swearta lig, sæs mid hyra fiscum,
   eorþan mid hire beorgum, ond upheofon
   torhtne mid his tunglum. Teonleg somod
   þryþum bærneð þreo eal on an

970

   grimme togædre. Grornað gesargad
   eal middangeard on þa mæran tid.
   Swa se gifra gæst grundas geondseceð;
   hiþende leg heahgetimbro
   fylleð on foldwong fyres egsan,

975

   widmære blæst woruld mid ealle,
   hat, heorogifre. Hreosað geneahhe
   tobrocene burgweallas. Beorgas gemeltað
   ond heahcleofu, þa wið holme ær
   fæste wið flodum foldan sceldun,

980

   stið ond stæðfæst, staþelas wið wæge,
   wætre windendum. þonne wihta gehwylce,
   deora ond fugla, deaðleg nimeð,
   færeð æfter foldan fyrswearta leg,
   weallende wiga. Swa ær wæter fleowan,

985

   flodas afysde, þonne on fyrbaðe
   swelað sæfiscas; sundes getwæfde
   wægdeora gehwylc werig swelteð,
   byrneþ wæter swa weax. þær bið wundra ma
   þonne hit ænig on mode mæge aþencan,

990

   hu þæt gestun ond se storm ond seo stronge lyft
   brecað brade gesceaft. Beornas gretað,
   wepað wanende wergum stefnum,
   heane, hygegeomre, hreowum gedreahte.
   Seoþeð swearta leg synne on fordonum,

995

   ond goldfrætwe gleda forswelgað,
   eall ærgestreon eþelcyninga.
   ðær bið cirm ond cearu, ond cwicra gewin,
   gehreow ond hlud wop bi heofonwoman,
   earmlic ælda gedreag. þonan ænig ne mæg,

1000

   firendædum fah, frið gewinnan,
   legbryne losian londes ower,
   ac þæt fyr nimeð þurh foldan gehwæt,
   græfeð grimlice, georne aseceð
   innan ond utan eorðan sceatas,

1005

   oþþæt eall hafað ældes leoma
   woruldwidles wom wælme forbærned.
   ðonne mihtig god on þone mæran beorg
   mid þy mæstan mægenþrymme cymeð,
   heofonengla cyning, halig scineð,

1010

   wuldorlic ofer weredum, waldende god,
   ond hine ymbutan æþelduguð betast,
   halge herefeðan, hlutre blicað,
   eadig engla gedryht. Ingeþoncum
   forhte beofiað fore fæder egsan.

1015

   Forþon nis ænig wundor hu him woruldmonna
   seo unclæne gecynd, cearum sorgende,
   hearde ondrede, ðonne sio halge gecynd,
   hwit ond heofonbeorht, heagengla mægen,
   for ðære onsyne beoð egsan afyrhte,

1020

   bidað beofiende beorhte gesceafte
   dryhtnes domes. Daga egeslicast
   weorþeð in worulde, þonne wuldorcyning
   þurh þrym þreað þeoda gehwylce,
   hateð arisan reordberende

1025

   of foldgrafum, folc anra gehwylc,
   cuman to gemote moncynnes gehwone.
   þonne eall hraðe Adames cynn
   onfehð flæsce, weorþeð foldræste
   eardes æt ende. Sceal þonne anra gehwylc

1030

   fore Cristes cyme cwic arisan,
   leoðum onfon ond lichoman,
   edgeong wesan. Hafað eall on him
   þæs þe he on foldan in fyrndagum,
   godes oþþe gales, on his gæste gehlod,

1035

   geara gongum, hafað ætgædre bu,
   lic ond sawle. Sceal on leoht cuman
   sinra weorca wlite ond worda gemynd
   ond heortan gehygd fore heofona cyning.
   ðonne biþ geyced ond geedniwad

1040

   moncyn þurh meotud. Micel ariseð
   dryhtfolc to dome, siþþan deaþes bend
   toleseð liffruma. Lyft bið onbærned,
   hreosað heofonsteorran, hyþað wide
   gifre glede, gæstas hweorfað

1045

   on ecne eard. Opene weorþað
   ofer middangeard monna dæde.
   Ne magun hord weras, heortan geþohtas,
   fore waldende wihte bemiþan.
   Ne sindon him dæda dyrne, ac þær bið dryhtne cuð

1050

   on þam miclan dæge, hu monna gehwylc
   ær earnode eces lifes,
   ond eall ondweard þæt hi ær oþþe sið
   worhtun in worulde. Ne bið þær wiht forholen
   monna gehygda, ac se mæra dæg

1055

   hreþerlocena hord, heortan geþohtas,
   ealle ætyweð. ær sceal geþencan
   gæstes þearfe, se þe gode mynteð
   bringan beorhtne wlite, þonne bryne costað,
   hat, heorugifre, hu gehealdne sind

1060

   sawle wið synnum fore sigedeman.
   ðonne sio byman stefen ond se beorhta segn,
   ond þæt hate fyr ond seo hea duguð,
   ond se engla þrym ond se egsan þrea,
   ond se hearda dæg ond seo hea rod,

1065

   ryht aræred rices to beacne,
   folcdryht wera biforan bonnað,
   sawla gehwylce þara þe sið oþþe ær
   on lichoman leoþum onfengen.
   ðonne weoroda mæst fore waldende,

1070

   ece ond edgeong, ondweard gæð
   neode ond nyde, bi noman gehatne,
   berað breosta hord fore bearn godes,
   feores frætwe. Wile fæder eahtan
   hu gesunde suna sawle bringen

1075

   of þam eðle þe hi on lifdon.
   ðonne beoð bealde þa þe beorhtne wlite
   meotude bringað. Bið hyra meaht ond gefea
   swiðe gesæliglic sawlum to gielde,
   wuldorlean weorca. Wel is þam þe motun

1080

   on þa grimman tid gode lician.
   þær him sylfe geseoð sorga mæste,
   synfa men, sarigferðe.
   Ne bið him to are þæt þær fore ellþeodum
   usses dryhtnes rod ondweard stondeð,

1085

   beacna beorhtast, blode bistemed,
   heofoncyninges hlutran dreore,
   biseon mid swate þæt ofer side gesceaft
   scire scineð. Sceadu beoð bidyrned
   þær se leohta beam leodum byrhteð.

1090

   þæt þeah to teonum geteod weorþeð,
   þeodum to þrea, þam þe þonc gode
   womwyrcende wita ne cuþun,
   þæs he on þone halgan beam ahongen wæs
   fore moncynnes manforwyrhtu,

1095

   þær he leoflice lifes ceapode,
   þeoden moncynne, on þam dæge,
   mid þy weorðe, þe no wom dyde
   his lichoma leahtra firena,
   mid þy usic alysde. þæs he eftlean wile

1100

   þurh eorneste ealles gemonian,
   ðonne sio reade rod ofer ealle
   swegle scineð on þære sunnan gyld.
   On þa forhtlice firenum fordone,
   swearte synwyrcend, sorgum wlitað,

1105

   geseoð him to bealwe þæt him betst bicwom,
   þær hy hit to gode ongietan woldan.
   Ond eac þa ealdan wunde ond þa openan dolg
   on hyra dryhtne geseoð dreorigferðe,
   swa him mid næglum þurhdrifan niðhycgende

1110

   þa hwitan honda ond þa halgan fet,
   ond of his sidan swa some swat forletan,
   þær blod ond wæter bu tu ætsomne
   ut bicwoman fore eagna gesyhð,
   rinnan fore rincum, þa he on rode wæs.

1115

   Eall þis magon him sylfe geseon þonne,
   open, orgete, þæt he for ælda lufan,
   firenfremmendra, fela þrowade.
   Magun leoda bearn leohte oncnawan
   hu hine lygnedon lease on geþoncum,

1120

   hysptun hearmcwidum, ond on his hleor somod
   hyra spatl speowdon. Spræcon him edwit,
   ond on þone eadgan ondwlitan swa some
   helfuse men hondum slogun,
   folmum areahtum ond fystum eac,

1125

   ond ymb his heafod heardne gebigdon
   beag þyrnenne, blinde on geþoncum,
   dysge ond gedwealde. Gesegun þa dumban gesceaft,
   eorðan ealgrene ond uprodor,
   forhte gefelan frean þrowinga,

1130

   ond mid cearum cwiðdun, þeah hi cwice næron,
   þa hyra scyppend sceaþan onfengon
   syngum hondum. Sunne wearð adwæsced,
   þream aþrysmed; þa sio þeod geseah
   in Hierusalem godwebba cyst

1135

   þæt ær ðam halgan huse sceolde
   to weorþunga weorud sceawian;
   ufan eall forbærst þæt hit on eorþan læg
   on twam styccum. þæs temples segl,
   wundorbleom geworht to wlite þæs huses,

1140

   sylf slat on tu, swylce hit seaxes ecg
   scearp þurhwode. Scire burstan
   muras ond stanas monge æfter foldan,
   ond seo eorðe eac, egsan myrde,
   beofode on bearhtme, ond se brada sæ

1145

   cyðde cræftes meaht ond of clomme bræc
   up yrringa on eorþan fæðm,
   ge on stede scynum steorran forleton
   hyra swæsne wlite. On þa sylfan tid
   heofon hluttre ongeat hwa hine healice

1150

   torhtne getremede tungolgimmum;
   forþon he his bodan sende, þa wæs geboren ærest
   gesceafta scircyning. Hwæt, eac scyldge men
   gesegon to soðe, þy sylfan dæge
   þe on þrowade, þeodwundor micel,

1155

   þætte eorðe ageaf þa hyre on lægun.
   Eft lifgende up astodan
   þa þe heo ær fæste bifen hæfde,
   deade bibyrgde, þe dryhtnes bibod
   heoldon on hreþre. Hell eac ongeat,

1160

   scyldwreccende, þæt se scyppend cwom,
   waldende god, þa heo þæt weorud ageaf,
   hloþe of ðam hatan hreþre. Hyge wearð mongum blissad,
   sawlum sorge toglidene. Hwæt, eac sæ cyðde
   hwa hine gesette on sidne grund,

1165

   tirmeahtig cyning; forþon he hine tredne him
   ongean gyrede, þonne god wolde
   ofer sine yðe gan. Eahstream ne dorste
   his frean fet flode bisencan,
   ge eac beamas onbudon hwa hy mid bledum sceop,

1170

   monge, nales fea, ða mihtig god
   on hira anne gestag þær he earfeþu
   geþolade fore þearfe þeodbuendra,
   laðlicne deað leodum to helpe.
   ða wearð beam monig blodigum tearum

1175

   birunnen under rindum, reade ond þicce;
   sæp wearð to swate. þæt asecgan ne magun
   foldbuende þurh frod gewit,
   hu fela þa onfundun þa gefelan ne magun
   dryhtnes þrowinga, deade gesceafte.

1180

   þa þe æþelast sind eorðan gecynda,
   ond heofones eac heahgetimbro,
   eall fore þam anum unrot gewearð,
   forhtafongen. þeah hi ferðgewit
   of hyra æþelum ænig ne cuþen,

1185

   wendon swa þeah wundrum, þa hyra waldend for
   of lichoman. Leode ne cuþon,
   modblinde men meotud oncnawan,
   flintum heardran, þæt hi frea nerede
   fram hellcwale halgum meahtum,

1190

   alwalda god. þæt æt ærestan
   foreþoncle men from fruman worulde
   þurh wis gewit, witgan dryhtnes,
   halge higegleawe, hæleþum sægdon,
   oft, nales æne, ymb þæt æþele bearn,

1195

   ðæt se earcnanstan eallum sceolde
   to hleo ond to hroþer hæleþa cynne
   weorðan in worulde, wuldres agend,
   eades ordfruma, þurh þa æþelan cwenn.
   Hwæs weneð se þe mid gewitte nyle

1200

   gemunan þa mildan meotudes lare,
   ond eal ða earfeðu þe he fore ældum adreag,
   forþon þe he wolde þæt we wuldres eard
   in ecnesse agan mosten?
   Swa þam bið grorne on þam grimman dæge

1205

   domes þæs miclan, þam þe dryhtnes sceal,
   deaðfirenum forden, dolg sceawian,
   wunde ond wite. On werigum sefan
   geseoð sorga mæste, hu se sylfa cyning
   mid sine lichoman lysde of firenum

1210

   þurh milde mod, þæt hy mostun manweorca
   tome lifgan, ond tires blæd
   ecne agan. Hy þæs eðles þonc
   hyra waldende wita ne cuþon;
   forþon þær to teonum þa tacen geseoð

1215

   orgeatu on gode, ungesælge,
   þonne Crist siteð on his cynestole,
   on heahsetle, heofonmægna god,
   fæder ælmihtig. Folca gehwylcum
   scyppend scinende scrifeð bi gewyrhtum,

1220

   eall æfter ryhte rodera waldend.
   ðonne beoð gesomnad on þa swiþran hond
   þa clænan folc, Criste sylfum
   gecorene bi cystum, þa ær sinne cwide georne
   lustum læstun on hyra lifdagum,

1225

   ond þær womsceaþan on þone wyrsan dæl
   fore scyppende scyrede weorþað,
   hateð him gewitan on þa winstran hond,
   sigora soðcyning, synfulra weorud.
   þær hy arasade reotað ond beofiað

1230

   fore frean forhte, swa fule swa gæt,
   unsyfre folc, arna ne wenað.
   ðonne bið gæsta dom fore gode sceaden
   wera cneorissum, swa hi geworhtun ær,
   þær bið on eadgum eðgesyne

1235

   þreo tacen somod, þæs þe hi hyra þeodnes wel
   wordum ond weorcum willan heoldon.
   An is ærest orgeate þær
   þæt hy fore leodum leohte blicaþ,
   blæde ond byrhte ofer burga gesetu.

1240

   Him on scinað ærgewyrhtu,
   on sylfra gehwam sunnan beorhtran.
   Oþer is to eacan ondgete swa some,
   þæt hy him in wuldre witon waldendes giefe,
   ond on seoð, eagum to wynne,

1245

   þæt hi on heofonrice hlutre dreamas
   eadge mid englum agan motun.
   ðonne bið þridde, hu on þystra bealo
   þæt gesælige weorud gesihð þæt fordone
   sar þrowian, synna to wite,

1250

   weallendne lig, ond wyrma slite
   bitrum ceaflum, byrnendra scole.
   Of þam him aweaxeð wynsum gefea,
   þonne hi þæt yfel geseoð oðre dreogan,
   þæt hy þurh miltse meotudes genæson.

1255

   ðonne hi þy geornor gode þonciað
   blædes ond blissa þe hy bu geseoð,
   þæt he hy generede from niðcwale
   ond eac forgeaf ece dreamas;
   bið him hel bilocen, heofonrice agiefen.

1260

   Swa sceal gewrixled þam þe ær wel heoldon
   þurh modlufan meotudes willan.
   ðonne bið þam oþrum ungelice
   willa geworden. Magon weana to fela
   geseon on him selfum, synne genoge

1265

   atolearfoða ær gedenra.
   þær him sorgendum sar oðclifeð,
   þroht þeodbealu, on þreo healfa.
   An is þara þæt hy him yrmþa to fela,
   grim helle fyr, gearo to wite

1270

   ondweard seoð, on þam hi awo sculon,
   wræc winnende, wærgðu dreogan.
   þonne is him oþer earfeþu swa some
   scyldgum to sconde, þæt hi þær scoma mæste
   dreogað fordone. On him dryhten gesihð

1275

   nales feara sum firenbealu laðlic,
   ond þæt ællbeorhte eac sceawiað
   heofonengla here, ond hæleþa bearn,
   ealle eorðbuend ond atol deofol,
   mircne mægencræft, manwomma gehwone

1280

   magun þurh þa lichoman, leahtra firene,
   geseon on þam sawlum. Beoð þa syngan flæsc
   scandum þurhwaden swa þæt scire glæs,
   þæt mon yþæst mæg eall þurhwlitan.
   ðonne bið þæt þridde þearfendum sorg,

1285

   cwiþende cearo, þæt hy on þa clænan seoð,
   hu hi fore goddædum glade blissiað,
   þa hy, unsælge, ær forhogdun
   to donne þonne him dagas læstun;
   ond be hyra weorcum wepende sar

1290

   þæt hi ær freolice fremedon unryht.
   Geseoð hi þa betran blæde scinan;
   ne bið him hyra yrmðu an to wite,
   ac þara oþerra ead to sorgum,
   þæs þe hy swa fægre gefean on fyrndagum

1295

   ond swa ænlice anforletun,
   þurh leaslice lices wynne,
   earges flæschoman idelne lust.
   þær hi ascamode, scondum gedreahte,
   swiciað on swiman; synbyrþenne,

1300

   firenweorc berað, on þæt þa folc seoð.
   Wære him þonne betre þæt hy bealodæde,
   ælces unryhtes, ær gescomeden
   fore anum men, eargra weorca,
   godes bodan sægdon þæt hi to gyrne wiston

1305

   firendæda on him. Ne mæg þurh þæt flæsc se scrift
   geseon on þære sawle, hwæþer him mon soð þe lyge
   sagað on hine sylfne, þonne he þa synne bigæð.
   Mæg mon swa þeah gelacnigan leahtra gehwylcne,
   yfel unclæne, gif he hit anum gesegð,

1310

   ond nænig bihelan mæg on þam heardan dæge
   wom unbeted, ðær hit þa weorud geseoð.
   Eala, þær we nu magon wraþe firene
   geseon on ussum sawlum, synna wunde,
   mid lichoman leahtra gehygdu,

1315

   eagum unclæne ingeþoncas!
   Ne þæt ænig mæg oþrum gesecgan
   mid hu micle elne æghwylc wille
   þurh ealle list lifes tiligan,
   feores forhtlice, forð aðolian,

1320

   synrust þwean ond hine sylfne þrean,
   ond þæt wom ærran wunde hælan,
   þone lytlan fyrst þe her lifes sy,
   þæt he mæge fore eagum eorðbuendra
   unscomiende eðles mid monnum

1325

   brucan bysmerleas, þendan bu somod
   lic ond sawle lifgan mote.
   Nu we sceolon georne gleawlice þurhseon
   usse hreþercofan heortan eagum,
   innan uncyste. We mid þam oðrum ne magun,

1330

   heafodgimmum, hygeþonces ferð
   eagum þurhwlitan ænge þinga,
   hwæþer him yfel þe god under wunige,
   þæt he on þa grimman tid gode licie,
   þonne he ofer weoruda gehwylc wuldre scineð

1335

   of his heahsetle hlutran lege.
   þær he fore englum ond fore elþeodum
   to þam eadgestum ærest mæðleð,
   ond him swæslice sibbe gehateð,
   heofona heahcyning; halgan reorde

1340

   frefreð he fægre ond him friþ beodeð,
   hateð hy gesunde ond gesenade
   on eþel faran engla dreames,
   ond þæs to widan feore willum neotan:
   "Onfoð nu mid freondum mines fæder rice

1345

   þæt eow wæs ær woruldum wynlice gearo,
   blæd mid blissum, beorht eðles wlite,
   hwonne ge þa lifwelan mid þam leofstum,
   swase swegldreamas, geseon mosten.
   Ge þæs earnedon þa ge earme men,

1350

   woruldþearfende, willum onfengun
   on mildum sefan. ðonne hy him þurh minne noman
   eaðmode to eow arna bædun,
   þonne ge hyra hulpon ond him hleoð gefon,
   hingrendum hlaf ond hrægl nacedum;

1355

   ond þa þe on sare seoce lagun,
   æfdon unsofte, adle gebundne,
   to þam ge holdlice hyge staþeladon
   mid modes myne. Eall ge þæt me dydon,
   ðonne ge hy mid sibbum sohtun, ond hyra sefan trymedon

1360

   forð on frofre. þæs ge fægre sceolon
   lean mid leofum lange brucan."
   Onginneð þonne to þam yflum ungelice
   wordum mæðlan þe him bið on þa wynstran hond,
   þurh egsan þrea, alwalda god.

1365

   Ne þurfon hi þonne to meotude miltse gewenan,
   lifes ne lissa, ac þær lean cumað
   werum bi gewyrhtum worda ond dæda,
   reordberendum; sceolon þone ryhtan dom
   anne geæfnan, egsan fulne.

1370

   Bið þær seo miccle milts afyrred
   þeodbuendum, on þam dæge,
   þæs ælmihtigan, þonne he yrringa
   on þæt fræte folc firene stæleð
   laþum wordum, hateð hyra lifes riht

1375

   ondweard ywan þæt he him ær forgeaf
   syngum to sælum. Onginneð sylf cweðan,
   swa he to anum sprece, ond hwæþre ealle mæneð,
   firensynnig folc, frea ælmihtig:
   "Hwæt, ic þec mon minum hondum

1380

   ærest geworhte, ond þe ondgiet sealde.
   Of lame ic þe leoþo gesette, geaf ic ðe lifgendne gæst,
   arode þe ofer ealle gesceafte, gedyde ic þæt þu onsyn hæfdest,
   mægwlite me gelicne. Geaf ic þe eac meahta sped,
   welan ofer widlonda gehwylc, nysses þu wean ænigne dæl,

1385

   ðystra þæt þu þolian sceolde. þu þæs þonc ne wisses.
   þa ic ðe swa scienne gesceapen hæfde,
   wynlicne geworht, ond þe welan forgyfen
   þæt ðu mostes wealdan worulde gesceaftum,
   ða ic þe on þa fægran foldan gesette

1390

   to neotenne neorxnawonges
   beorhtne blædwelan, bleom scinende,
   ða þu lifes word læstan noldes,
   ac min bibod bræce be þines bonan worde.
   Fæcnum feonde furþor hyrdes,

1395

   sceþþendum scaþan, þonne þinum scyppende.
   Nu ic ða ealdan race anforlæte,
   hu þu æt ærestan yfle gehogdes,
   firenweorcum forlure þæt ic ðe to fremum sealde.
   þa ic þe goda swa fela forgiefen hæfde

1400

   ond þe on þam eallum eades to lyt
   mode þuhte, gif þu meahte sped
   efenmicle gode agan ne moste,
   ða þu of þan gefean fremde wurde,
   feondum to willan feor aworpen.

1405

   Neorxnawonges wlite nyde sceoldes
   agiefan geomormod, gæsta eþel,
   earg ond unrot, eallum bidæled
   dugeþum ond dreamum, ond þa bidrifen wurde
   on þas þeostran weoruld, þær þu þolades siþþan

1410

   mægenearfeþu micle stunde,
   sar ond swar gewin ond sweartne deað,
   ond æfter hingonge hreosan sceoldes
   hean in helle, helpendra leas.
   ða mec ongon hreowan þæt min hondgeweorc

1415

   on feonda geweald feran sceolde,
   moncynnes tuddor mancwealm seon,
   sceolde uncuðne eard cunnian,
   sare siþas. þa ic sylf gestag,
   maga in modor, þeah wæs hyre mægdenhad

1420

   æghwæs onwalg. Wearð ic ana geboren
   folcum to frofre. Mec mon folmum biwond,
   biþeahte mid þearfan wædum, ond mec þa on þeostre alegde
   biwundenne mid wonnum claþum. Hwæt, ic þæt for worulde geþolade!
   Lytel þuhte ic leoda bearnum, læg ic on heardum stane,

1425

   cildgeong on crybbe. Mid þy ic þe wolde cwealm afyrran,
   hat helle bealu, þæt þu moste halig scinan
   eadig on þam ecan life, forðon ic þæt earfeþe wonn.
   Næs me for mode, ac ic on magugeoguðe
   yrmþu geæfnde, arleas licsar,

1430

   þæt ic þurh þa wære þe gelic,
   ond þu meahte minum weorþan
   mægwlite gelic, mane bidæled.
   Ond fore monna lufan min þrowade
   heafod hearmslege; hleor geþolade,

1435

   oft ondlata, arleasra spatl,
   of muðe onfeng, manfremmendra.
   Swylce hi me geblendon bittre tosomne
   unswetne drync ecedes ond geallan.
   ðonne ic fore folce onfeng feonda geniðlan,

1440

   fylgdon me mid firenum, fæhþe ne rohtun,
   ond mid sweopum slogun. Ic þæt sar for ðe
   þurh eaðmedu eall geþolade,
   hosp ond heardcwide. þa hi hwæsne beag
   ymb min heafod heardne gebygdon,

1445

   þream biþrycton, se wæs of þornum geworht.
   ða ic wæs ahongen on heanne beam,
   rode gefæstnad, ða hi ricene mid spere
   of minre sidan swat ut guton,
   dreor to foldan, þæt þu of deofles þurh þæt

1450

   nydgewalde genered wurde.
   ða ic, womma leas, wite þolade,
   yfel earfeþu, oþþæt ic anne forlet
   of minum lichoman lifgendne gæst.
   Geseoð nu þa feorhdolg þe ge gefremedun ær

1455

   on minum folmum ond on fotum swa some,
   þurh þa ic hongade hearde gefæstnad;
   meaht her eac geseon orgete nu gen
   on minre sidan swatge wunde.
   Hu þær wæs unefen racu unc gemæne!

1460

   Ic onfeng þin sar þæt þu moste gesælig
   mines eþelrices eadig neotan,
   ond þe mine deaðe deore gebohte
   þæt longe lif þæt þu on leohte siþþan,
   wlitig, womma leas, wunian mostes.

1465

   Læg min flæschoma in foldan bigrafen,
   niþre gehyded, se ðe nængum scod,
   in byrgenne, þæt þu meahte beorhte uppe
   on roderum wesan, rice mid englum.
   For hwon forlete þu lif þæt scyne

1470

   þæt ic þe for lufan mid mine lichoman
   heanum to helpe hold gecypte?
   Wurde þu þæs gewitleas þæt þu waldende
   þinre alysnesse þonc ne wisses?
   Ne ascige ic nu owiht bi þam bitran

1475

   deaðe minum þe ic adreag fore þe,
   ac forgield me þin lif, þæs þe ic iu þe min
   þurh woruldwite weorð gesealde;
   ðæs lifes ic manige þe þu mid leahtrum hafast
   ofslegen synlice sylfum to sconde.

1480

   For hwan þu þæt selegescot þæt ic me swæs on þe
   gehalgode, hus to wynne,
   þurh firenlustas, fule synne,
   unsyfre bismite sylfes willum?
   Ge þu þone lichoman þe ic alysde me

1485

   feondum of fæðme, ond þa him firene forbead,
   scyldwyrcende scondum gewemdest.
   For hwon ahenge þu mec hefgor on þinra honda rode
   þonne iu hongade? Hwæt, me þeos heardra þynceð!
   Nu is swærra mid mec þinra synna rod

1490

   þe ic unwillum on beom gefæstnad,
   þonne seo oþer wæs þe ic ær gestag,
   willum minum, þa mec þin wea swiþast
   æt heortan gehreaw, þa ic þec from helle ateah,
   þær þu hit wolde sylfa siþþan gehealdan.

1495

   Ic wæs on worulde wædla þæt ðu wurde welig in heofonum,
   earm ic wæs on eðle þinum þæt þu wurde eadig on minum.
   þa ðu þæs ealles ænigne þonc
   þinum nergende nysses on mode.
   Bibead ic eow þæt ge broþor mine

1500

   in woruldrice wel aretten
   of þam æhtum þe ic eow on eorðan geaf,
   earmra hulpen. Earge ge þæt læstun,
   þearfum forwyrndon þæt hi under eowrum þæce mosten
   in gebugan, ond him æghwæs oftugon,

1505

   þurh heardne hyge, hrægles nacedum,
   moses meteleasum. þeah hy him þurh minne noman
   werge, wonhale, wætan bædan,
   drynces gedreahte, duguþa lease,
   þurste geþegede, ge him þriste oftugon.

1510

   Sarge ge ne sohton, ne him swæslic word
   frofre gespræcon, þæt hy þy freoran hyge
   mode gefengen. Eall ge þæt me dydan,
   to hynþum heofoncyninge. þæs ge sceolon hearde adreogan
   wite to widan ealdre, wræc mid deoflum geþolian."

1515

   ðonne þær ofer ealle egeslicne cwide
   sylf sigora weard, sares fulne,
   ofer þæt fæge folc forð forlæteð,
   cwið to þara synfulra sawla feþan:
   "Farað nu, awyrgde, willum biscyrede

1520

   engla dreames, on ece fir
   þæt wæs Satane ond his gesiþum mid,
   deofle gegearwad ond þære deorcan scole,
   hat ond heorogrim. On þæt ge hreosan sceolan!"
   Ne magon hi þonne gehynan heofoncyninges bibod,

1525

   rædum birofene. Sceolon raþe feallan
   on grimne grund þa ær wiþ gode wunnon.
   Bið þonne rices weard reþe ond meahtig,
   yrre ond egesful. Ondweard ne mæg
   on þissum foldwege feond gebidan.

1530

   Swapeð sigemece mid þære swiðran hond
   þæt on þæt deope dæl deofol gefeallað
   in sweartne leg, synfulra here
   under foldan sceat, fæge gæstas
   on wraþra wic, womfulra scolu

1535

   werge to forwyrde on witehus,
   deaðsele deofles. Nales dryhtnes gemynd
   siþþan gesecað, synne ne aspringað,
   þær hi leahtrum fa, lege gebundne,
   swylt þrowiað. Bið him synwracu

1540

   ondweard undyrne; þæt is ece cwealm.
   Ne mæg þæt hate dæl of heoloðcynne
   in sinnehte synne forbærnan
   to widan feore, wom of þære sawle,
   ac þær se deopa seað dreorge fedeð,

1545

   grundleas giemeð gæsta on þeostre,
   æleð hy mid þy ealdan lige, ond mid þy egsan forste,
   wraþum wyrmum ond mid wita fela,
   frecnum feorhgomum, folcum scendeð.
   þæt we magon eahtan ond on an cweþan,

1550

   soðe secgan, þæt se sawle weard,
   lifes wisdom, forloren hæbbe,
   se þe nu ne giemeð hwæþer his gæst sie
   earm þe eadig, þær he ece sceal
   æfter hingonge hamfæst wesan.

1555

   Ne bisorgað he synne to fremman,
   wonhydig mon, ne he wihte hafað
   hreowe on mode þæt him halig gæst
   losige þurh leahtras on þas lænan tid.
   ðonne mansceaða fore meotude forht,

1560

   deorc on þam dome standeð, ond deaðe fah,
   wommum awyrged, bið se wærloga
   fyres afylled. Feores unwyrðe,
   egsan geþread, ondweard gode
   won ond wliteleas hafað werges bleo,

1565

   facentacen feores. ðonne firena bearn
   tearum geotað, þonne þæs tid ne biþ,
   synne cwiþað; ac hy to sið doð
   gæstum helpe, ðonne þæs giman nele
   weoruda waldend, hu þa womsceaþan

1570

   hyra ealdgestreon on þa openan tid
   sare greten. Ne biþ þæt sorga tid
   leodum alyfed, þæt þær læcedom
   findan mote, se þe nu his feore nyle
   hælo strynan þenden her leofað.

1575

   Ne bið þær ængum godum gnorn ætywed,
   ne nængum yflum wel, ac þær æghwæþer
   anfealde gewyrht ondweard wigeð.
   Forðon sceal onettan, se þe agan wile
   lif æt meotude, þenden him leoht ond gæst

1580

   somodfæst seon. He his sawle wlite
   georne bigonge on godes willan,
   ond wær weorðe worda ond dæda,
   þeawa ond geþonca, þenden him þeos woruld,
   sceadum scriþende, scinan mote,

1585

   þæt he ne forleose on þas lænan tid
   his dreames blæd ond his dagena rim,
   ond his weorces wlite ond wuldres lean,
   þætte heofones cyning on þa halgan tid
   soðfæst syleð to sigorleanum

1590

   þam þe him on gæstum georne hyrað.
   þonne heofon ond hel hæleþa bearnum,
   fira feorum, fylde weorþeð.
   Grundas swelgað godes ondsacan,
   lacende leg laðwende men,

1595

   þreað þeodsceaþan, ond no þonan læteð
   on gefean faran to feorhnere,
   ac se bryne bindeð bidfæstne here,
   feoð firena bearn. Frecne me þinceð
   þæt þas gæstberend giman nellað,

1600

   men on mode, þonne man fremmað,
   hwæt him se waldend to wrace gesette,
   laþum leodum. þonne lif ond deað
   sawlum swelgað. Bið susla hus
   open ond oðeawed, aðlogum ongean,

1605

   ðæt sceolon fyllan firengeorne men
   sweartum sawlum. þonne synna to wrace
   scyldigra scolu ascyred weorþeð
   heane from halgum on hearmcwale.
   ðær sceolan þeofas ond þeodsceaþan,

1610

   lease ond forlegene, lifes ne wenan,
   ond mansworan morþorlean seon,
   heard ond heorogrim. þonne hel nimeð
   wærleasra weorud, ond hi waldend giefeð
   feondum in forwyrd; fa þrowiað

1615

   ealdorbealu egeslic. Earm bið se þe wile
   firenum gewyrcan, þæt he fah scyle
   from his scyppende ascyred weorðan
   æt domdæge to deaðe niþer,
   under helle cinn in þæt hate fyr,

1620

   under liges locan, þær hy leomu ræcað
   to bindenne ond to bærnenne
   ond to swingenne synna to wite.
   ðonne halig gæst helle biluceð,
   morþerhusa mæst, þurh meaht godes,

1625

   fyres fulle, ond feonda here,
   cyninges worde. Se biþ cwealma mæst
   deofla ond monna! þæt is dreamleas hus,
   ðær ænig ne mæg ower losian
   caldan clommum. Hy bræcon cyninges word,

1630

   beorht boca bibod; forþon hy abidan sceolon
   in sinnehte, sar endeleas,
   firendædum fa, forð þrowian,
   ða þe her forhogdun heofonrices þrym.
   þonne þa gecorenan fore Crist berað

1635

   beorhte frætwe. Hyra blæd leofað
   æt domdæge, agan dream mid gode
   liþes lifes, þæs þe alyfed biþ
   haligra gehwam on heofonrice.
   ðæt is se eþel þe no geendad weorþeð,

1640

   ac þær symle forð synna lease
   dream weardiað, dryhten lofiað,
   leofne lifes weard, leohte biwundne,
   sibbum bisweðede, sorgum biwerede,
   dreamum gedyrde, dryhtne gelyfde.

1645

   Awo to ealdre engla gemanan
   brucað mid blisse, beorhte mid lisse,
   freogað folces weard. Fæder ealra geweald
   hafað ond healdeð haligra weorud.
   ðær is engla song, eadigra blis,

1650

   þær is seo dyre dryhtnes onsien
   eallum þam gesælgum sunnan leohtra.
   ðær is leofra lufu, lif butan endedeaðe,
   glæd gumena weorud, gioguð butan ylde,
   heofonduguða þrym, hælu butan sare,

1655

   ryhtfremmendum ræst butan gewinne,
   domeadigra dæg butan þeostrum,
   beorht blædes full, blis butan sorgum,
   frið freondum bitweon forð butan æfestum,
   gesælgum on swegle, sib butan niþe

1660

   halgum on gemonge. Nis þær hungor ne þurst,
   slæp ne swar leger, ne sunnan bryne,
   ne cyle ne cearo, ac þær cyninges giefe
   awo brucað eadigra gedryht,
   weoruda wlitescynast, wuldres mid dryhten.
This work published before January 1, 1923 is in the public domain worldwide because the author died at least 100 years ago.